Rol Çatışması
Role Conflict
Tanım
Bireyin üstlendiği sosyal veya mesleki rollerin birbiriyle çelişen beklentiler üretmesi sonucu yaşadığı gerilim ve uyum bozukluğu durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kıdemli bir cerrahın, aynı hastanede ameliyat masasında yatan kendi ailesinden bir bireyin operasyonuna girmesinin istenmesi veya kritik bir hastanın hayatı ile hastane yönetiminin maliyet tasarrufu politikaları arasında sıkışıp kalması, hem roller arası hem de roller içi çatışmaya net bir örnektir.
Derin Analiz
Rol çatışması, endüstriyel ve örgütsel psikoloji ile sosyal psikolojinin kesişim kümesinde yer alan, bireyin çoklu statüleri nedeniyle maruz kaldığı bilişsel ve duygusal bir yüktür. Yapısal olarak iki alt kategoride incelenir: Roller arası (interrole) çatışma, örneğin bir bireyin hem fedakar bir ebeveyn hem de mesai saatleri esnek olmayan hırslı bir yönetici olması durumunda, bu iki rolün gereksinimlerinin zaman ve enerji açısından aynı anda karşılanamamasıyla ortaya çıkar. Roller içi (intrarole) çatışma ise tek bir rolün kendi içindeki beklentilerin tutarsızlığına dayanır. Bu durum, örgütsel bağlılığı azaltırken, tükenmişlik sendromu (burnout), işle ilgili anksiyete ve psikosomatik rahatsızlıkların prevalansını doğrudan artırır. Bireyin bilişsel kaynakları, çelişkili talepleri filtrelemeye çalışırken aşırı yüklenir.
Etimoloji
Fransızca 'rôle' (oyuncu perdesi/görev) kelimesi ile Latince 'conflictus' (çarpışma, mücadele) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Rol belirsizliği (role ambiguity) ile sıkça karıştırılır. Rol belirsizliği, bireyin görev tanımının muğlak ve yetersiz olmasından kaynaklanırken; rol çatışması, beklentilerin net ancak birbiriyle taban tabana zıt veya uyumsuz olmasını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Rol Belirsizliği
Rol Belirsizliği
Role Ambiguity
Bir sosyal grupta veya kurumsal yapıda belirli bir pozisyonu işgal eden bireyin, o rolden beklenen görev ve sorumluluklara dair belirsiz, çelişkili veya yetersiz bilgilere sahip olması durumu.
İncele
Bilişsel Uyumsuzluk
Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
İncele