Uyum Bozukluğu
Adjustment Disorder
Tanım
Tanımlanabilir bir yaşam stresörünün ardından üç ay içinde ortaya çıkan, beklenenden daha şiddetli duygusal veya davranışsal tepkilerle karakterize klinik tablo.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yaşındaki bir birey, iş yerinde yaşadığı ani bir küçülme ve işten çıkarılma krizinden iki hafta sonra yoğun kaygı, uykusuzluk ve işlevsellikte belirgin düşüş yaşamaya başlar. Belirtiler klinik düzeyde sosyal ve mesleki alanı etkilemektedir ancak travmatik stresör tanımına uymadığı için tanı uyum bozukluğudur.
Derin Analiz
Uyum bozukluğu, bireyin baş etme kapasitesini aşan ancak DSM-5 travma kriterlerini (ölüm veya ağır yaralanma tehdidi gibi) karşılamayan psikososyal stres etkenlerine (boşanma, iş kaybı, kronik hastalık tanısı vb.) verilen maladaptif bir yanıttır. Belirtiler genellikle stres kaynağının ortadan kalkmasıyla veya bireyin yeni baş etme mekanizmaları geliştirmesiyle altı ay içinde geriler. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı duyarlılığı ve prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyon kapasitesinin geçici olarak düşmesi bu duygusal regülasyon güçlüğüne zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'ad-juxare' (yaklaşmak, uymak) kökünden türetilen 'adjustment' kelimesi ile Yunanca 'dys-' (bozuk, kusurlu) ve 'pathos' (acı, hastalık) köklerinden gelen 'disorder' sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Akut Stres Bozukluğu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ile karıştırılır; ayırt edici nokta, uyum bozukluğundaki tetikleyicinin travma eşiğini aşmayan sıradan yaşam olayları olmasıdır.