Yaşam Olayları
Life Events
Tanım
Bireyin yaşam döngüsü boyunca karşılaştığı, yaşa bağlı ve beklenen ya da yaşla ilişkisiz ve beklenmedik nitelikteki kritik dönüm noktaları ve deneyimlerdir.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşındaki bir bireyin kariyerinde beklenmedik bir şekilde işten çıkarılması (non-normatif yaşam olayı) ile aynı dönemde yaşlanan ebeveynlerinin bakım sorumluluğunu üstlenmesi, akut stres tepkilerini ve olası bir majör depresif epizod riskini tetikleyen somatik ve psikososyal bir yaşam olayları kümesidir.
Derin Analiz
Kişilik psikolojisi ve gelişim psikolojisi bağlamında yaşam olayları, bireyin adaptasyon kapasitesini ve psikososyal gelişim yörüngesini belirleyen birincil dışsal katalizörlerdir. Bağlamsal kişilik kuramları, bireysel farklılıkların ve kişilik özelliklerinin evrimsel, biyolojik altyapının yanı sıra bu kritik olayların yarattığı strese verilen tepkilerle şekillendiğini öngörür. Bu olaylar iki temel kategoride incelenir: Normatif (kronolojik yaşa ve toplumsal beklentilere uygun, örneğin evlilik veya emeklilik) ve non-normatif (zamanlaması öngörülemeyen, travmatik ya da ani gelişen, örneğin ağır kazalar veya beklenmedik kayıplar). Klinik değerlendirmede, bu olayların yarattığı kümülatif stres yükü, homeostatik dengenin bozulmasına ve psikopatolojilerin tetiklenmesine zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
İngilizce 'life' (yaşam, Eski İngilizce 'líf') ve 'event' (olay, Latince 'evenire' [meydana gelmek, gerçekleşmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Günlük stresörler (daily hassles) ile karıştırılır; günlük stresörler düşük yoğunluklu, sürekli ve rutin aksaklıkları kapsarken, yaşam olayları köklü, yapısal ve nadir görülen dönüm noktalarını ifade eder.