Endüstri ve Örgüt Psikolojisi

Bir çalışanın iş performansının yöneticileri, iş arkadaşları, astları, müşterileri ve bizzat kendisi tarafından çok yönlü olarak değerlendirilmesini sağlayan sistematik bir performans ölçüm prosedürüdür.

Değerlendirme araştırmalarında, bir organizasyonun veya programın açıkça beyan edilmiş, nesnel olarak tanımlanmış ve başarı göstergeleriyle ölçülebilen hedefidir.

Dogmatizmden uzaklaşmayı ve alternatif düşünce sistemlerine karşı bilişsel tolerans göstermeyi sağlayan temel bir kişilik özelliğidir.

Çalışanların işe alınmak veya istihdamlarını sürdürmek için bir sendikaya üye olma veya sendikaya mali destek sağlama zorunluluğunun bulunmadığı çalışma düzeni.

Çalışma alanları arasında minimum bölme duvarı bulunduran, esnekliği ve görsel erişilebilirliği teşvik eden geniş mekânsal ofis düzeni.

Organizasyonları ve canlı sistemleri, çevresiyle sürekli madde, enerji ve bilgi alışverişinde bulunan dinamik yapılar olarak ele alan teorik yaklaşım.

Personel seçim süreçlerinde, adayların biyografik verilerini toplayan ve her yanıtı başarı kriterlerine göre istatistiksel bir ağırlıkla puanlayan yapılandırılmış form.

Sendika üyesi olmama koşuluna rağmen, çalışanların iş akdini sürdürebilmek için sendikaya temsil aidatı ödemesini zorunlu kılan iş yeri düzenlemesidir.

Kişinin kendi önemini veya başarılarını abartmaktan kaçınması, özgüven ile benmerkezcilik arasında ölçülü bir duruş sergilemesi durumu.

Organizasyonel gelişimi desteklemek amacıyla somut hedeflerin ortaklaşa belirlendiği ve performansın bu hedeflere ulaşma derecesine göre değerlendirildiği sistematik bir yönetim yaklaşımı.

İçe dönüklük ve dışa dönüklük özelliklerinin yaklaşık olarak eşit derecede sergilenme eğilimidir.

Bireyin ya da grubun kişilerarası ilişkilerden ziyade, atanmış görevlere, hedeflere ve bu hedeflere ulaşmanın somut çıkarlarına odaklanma eğilimi.

Bir bireyin herhangi bir duruma veya olaya karşı geliştirdiği tutumun, o durumun arzu edilen ya da istenmeyen sonuçlara ulaşmada bir araç işlevi görüp görmediğine dair algısına bağlı olduğunu öne süren kuram.

Amerika Birleşik Devletleri Ordusu'na bağlı olarak askerî personel seçimi, eğitimi, liderlik gelişimi ve insan faktörleri üzerine psikolojik ve örgütsel araştırmalar yürüten federal kuruluş.

Konuşlanmış personelin hassas takibini sağlamak, kaynak israfını önlemek, mükerrer işlemleri ortadan kaldırmak ve savunma harcamalarını optimize etmek amacıyla geliştirilen stratejik küresel çerçeve.

Subaylık makamının getirdiği özel sorumlulukları taşıma kapasitesine sahip askeri personelin, uygulamalı psikoloji yöntemleri ve değerlendirme merkezleri aracılığıyla seçilmesi ve değerlendirilmesi süreci.

Başka bir bireyin kontrolü, otoritesi veya liderliği altında bulunan alt konumdaki kişi ya da hayvan.

Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri'ne katılacak adayların bilişsel, akademik ve teknik yeteneklerini ölçmek amacıyla uygulanan standartlaştırılmış bir psikometrik bataryadır.

Hiyerarşik olarak daha üst statüdeki bireylerin veya yönetim kademesinin, alt kademedeki çalışanlara bilgi, talimat ve yönerge aktarması süreci.

Bir işletmeye veya kuruma aşırı mali yük getiren, iş güvenliğini tehlikeye atan ya da operasyonel verimliliği ciddi ölçüde düşüren makul düzenleme taleplerinin yasal olarak reddedilmesini haklı kılan istisnai durum.

Resmi olarak tarafsız görünen kural veya uygulamaların, koruma altındaki demografik gruplar üzerinde dezavantajlı ve orantısız bir etki yaratması durumu.

Program değerlendirme araştırmalarında; program direktörü, üretim birimi ve değerlendirme biriminin birbirine tamamen bağımsız üç ayrı tüzel kişilik olarak konumlandırıldığı idari yapıdır.

Uzun vadeli hedeflere ulaşmada sebat ve tutkuyu değerlendirmek üzere geliştirilmiş, bireyin zorluklar karşısındaki direncini ve kararlılığını ölçen öz-bildirim ölçeği.

Belirlenen bir eylemi veya arzu edilen hedefi başarılı bir şekilde tamamlayabilme ve somut sonuçlar ortaya koyabilme kapasitesine sahip birey.

Liderin, izleyenlerine yüksek düzeyde güven duyarak zorlu hedefler koyması ve sürekli gelişimi, kusursuz performans sergilemeyi teşvik etmesiyle karakterize edilen liderlik stili.

Çalışanların iş yerindeki çaba düzeyinin; çabanın başarıya ulaşacağı inancı (beklenti), başarının belirli sonuçlar doğuracağı öngörüsü (araçsallık) ve bu sonuçların birey için taşıdığı önem (değer) ile matematiksel olarak belirlendiğini savunan bilişsel motivasyon modeli.

Dışadönüklük, nevrotisizm, özdenetim, uyumluluğa açıklık ve deneyime açıklık olmak üzere beş temel boyutu nedensel bir güç olarak ele alan kişilik modeli.

Fiziksel emekten ziyade bilgiye, idari süreçlere ve zihinsel üretime dayalı profesyonel meslekleri icra eden maaşlı çalışan.

Belirli bir işin güvenli veya verimli bir şekilde yürütülmesi için kesinlikle gerekli olan ve ayrımcılık yasağını yasal olarak istisna kılan niteliktir.

Personel seçimi, işe yerleştirme, performans değerlendirme ve eğitim amacıyla ölçülen bir çalışanın veya aday niteliklerinin tümü.

İş süreçlerinde verimliliği ve çalışma koşullarını maksimize etmek amacıyla bilimsel yöntemlerin, zaman-hareket analizlerinin ve teşvik sistemlerinin uygulanması.

Bireylerin problem çözme ve karar verme süreçlerinde sınırlı zihinsel kapasitelerini nasıl dağıttığını ve liderlik bağlamında bu kapasitenin stres ile deneyimden nasıl etkilendiğini inceleyen kuramsal model.

Kişiliği, durum-spesifik tetikleyicilere yanıt olarak birbirini etkileyen bilişler ve duygusal eğilimlerden oluşan karmaşık, entegre bir ağ olarak ele alan kuramsal model.

Askeri personelin seçimi ve sınıflandırılması amacıyla kullanılan, temel askeri eğitimi tamamlama olasılığı düşük veya askeri sistemde uyum sorunu yaşayabilecek bireyleri belirlemeye yarayan biyografik değerlendirme programı.

Ödüllerin bireysel başarıya göre dağıtıldığı ve bir kişinin başarısının diğerlerinin başarısından tamamen bağımsız olduğu performans düzeni.

Her bir bireyin kişiliğini, zihinsel yapısını ve davranışsal kalıplarını diğer tüm insanlardan ayıran benzersiz niteliklerin ve özgünlüğün bütünü.

Askeri birliklerde uyumu artırmak, personel değişim hızını düşürmek ve operasyonel hazırlığı güçlendirmek amacıyla uygulanan personeli stabilize etme programı.

Bireylerin geçmişteki yaşam deneyimlerini, alışkanlıklarını, tutumlarını ve demografik özelliklerini sistematik olarak sorgulayan yapılandırılmış veri toplama aracı.

🔹 1. (biodata): Bireyin geçmiş yaşam deneyimlerini, iş geçmişini, alışkanlıklarını, tutumlarını ve değerlerini sistematik olarak inceleyen ve gelecekteki davranışları öngörmede kullanılan veri formu. 🔹 2. (biographical data): Bir bireyin geçmiş yaşam öyküsüne, davranış kalıplarına, demografik özelliklerine ve deneyimlerine ilişkin toplanan sistematik bilgiler.

Biyomedikal verilerin, bilginin ve bilginin optimal kullanımını sağlamak amacıyla bilişim, bilgisayar bilimleri ve sağlık disiplinlerini entegre eden uygulamalı bilim dalı.

Liderlik davranışlarını 'üretime odaklanma' ve 'insana odaklanma' olmak üzere iki ana eksende değerlendiren dokuzluk ölçekli iki boyutlu yönetim modeli.

Takım oluşturma müdahalelerinde işbirliği ve iletişimi geliştirmek amacıyla kullanılan, üyelerin hem bireysel hem de ortak parçaları kullanarak ortak bir model oluşturmasını gerektiren yapılandırılmış bir grup egzersizidir.

Büro işleri için gereken algısal hız, hata tespiti, sayısal ve sözel becerileri edinme kapasitesi.

Standartlaştırılmış kurallar, işbölümü, katı hiyerarşik yapılar ve uzmanlaşma ile karakterize edilen resmi yönetim ve organizasyon sistemi.

Sorumlulukları ve liderlik tarzı, hiyerarşik bir organizasyondaki konumunun gerektirdiği rutin prosedürler tarafından belirlenen ve kurallara katı bir şekilde bağlı kalan lider türü.

Bireysel kişilik farklılıklarını dışadönüklük, nevrotisizm, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık olmak üzere beş temel boyutta inceleyen taksonomik model.

Bireylerin karmaşık, soyut çizimlere verdikleri tercih tepkileri yoluyla yaratıcı potansiyellerini ve estetik eğilimlerini ölçen standartlaştırılmış bir psikolojik değerlendirme ölçeğidir.

Bir şirketin en üst düzey karar alıcı ve yönetici kademesini oluşturan CEO, CFO ve COO gibi unvanlara sahip yöneticiler grubu.

Yetenekli ve azimli bireylerin, özellikle kadınlar ile azınlık gruplarının, örgütsel hiyerarşide en üst kademelere yükselmesini engelleyen resmi olmayan, soyut ve görünmez ayrımcılık bariyeri.

Kişiliği, faktör analizi yöntemiyle tespit edilen ve yüzey özellikler ile bunların temelindeki 16 kaynak özellik olarak sınıflandıran yapısal bir yaklaşımdır.

Bireylerin ya da organizasyonların belirli bir davranışı sergileme eğilimini, çabasını veya üretkenliğini azaltan her türlü caydırıcı unsur.

Organizasyonel psikolojide, benzer özelliklere sahip bireylerin belirli bir kuruma ilgi duyduğunu, kurumun bu kişileri seçtiğini ve uyum sağlayamayanların zamanla sistemden ayrıldığını savunan teori.

Kadınların ve erkeklerin medyan yıllık kazançları arasındaki, kadını önceleyen işlerin sistematik olarak düşük değerlenmesinden kaynaklanan yüzdesel fark.

İşe alım sürecinde sendika üyesi olma zorunluluğu getiren, sendika dışındaki adayların istihdam edilmesini yasaklayan işyeri düzenlemesidir.

Kritik görevlerin, acil durumların veya askeri operasyonların insan performansını optimize etmek amacıyla kesintisiz ve vardiyalı olarak sürdürülmesini tanımlayan stratejik çerçeve.

Çalışanın işine, görevine ve organizasyonuna karşı sergilediği bilişsel, duygusal ve davranışsal bağlılık; yüksek enerji, adanmışlık ve işle bütünleşme durumu.

İşgörenlerin iş performansını olumsuz etkileyen kişisel, duygusal veya maddesel sorunlarını çözmek amacıyla iş yerleri tarafından sağlanan resmi ve yapılandırılmış destek hizmetidir.

Bir çalışanın performansının mutlak kriterlere göre değil, doğrudan diğer çalışanların performansıyla kıyaslandığı her türlü değerlendirme yöntemi.

İşverenlerin sivil haklar mevzuatına uyum sağlamasını ve işe alım süreçlerinde ayrımcılıktan kaçınmasını rehberlik eden resmi düzenlemeler bütünü.

Bireyin görevleri tamamlama, üretken olma ve hedeflere ulaşmak için sürekli çaba sarf etme eğilimini ifade eden kişilik özelliği.

Emeği ve çaba gerektiren faaliyetleri sosyal, ahlaki ve psikolojik birer erdem olarak konumlandıran; bireysel disiplini ve ertelemeli tatmini merkeze alan tutumlar bütünü.

Bir çalışanın temel görevlerini gerçekleştirdiği, sabit donanım ve ekipmanları içeren fiziksel ve çevresel alan.

Birincil amacı kendisine verilen bir dizi görevi yerine getirmek olan kişilerden oluşan topluluk.

Görevlerin yerine getirilmesi için harcanan zamanın belirli aralıklarla dinlenme molalarıyla bölündüğü sabit veya yinelenen dizidir.

Bireylerin kişilikleri ve değerleriyle uyumlu kurumlara yöneldiği, örgütlerin benzer profilleri seçtiği ve uyumsuz bireylerin zamanla sistemden ayrılmasıyla kurumsal homojenliğin arttığını savunan örgütsel psikoloji modeli.

Çalışanların kültürel, etnik, ırksal, toplumsal cinsiyet ve cinsel yönelim gibi bireysel farklılıkları anlamalarını ve bu farklılıklarla etkin bir şekilde başa çıkmalarını amaçlayan kurumsal gelişim programı.

Bir çalışanın kurumdan ayrılmadan önce İnsan Kaynakları veya yöneticisiyle gerçekleştirdiği, ayrılış nedenlerinin ve örgütsel geri bildirimlerin ele alındığı son resmi toplantı.

Personel seçiminde, adayların bir sonraki aşamadaki değerlendirmeye geçebilmeleri için seri halindeki her bir seçme aracından (test ve envanterler) sırayla başarıyla geçmesini zorunlu kılan ardışık eleme modelidir.

Personel seçme sürecinde, adayın işe alınabilmesi için birden fazla test veya envanterin her birinden ayrı ayrı belirlenen asgari puanları karşılamasını zorunlu kılan psikometrik model.

Adayların birden fazla yordayıcı değişkendeki puanlarının, iş performans kriteriyle olan uyumlarını ağırlıklandırılarak hesaplandığı istatistiksel personel seçim modeli.

Yönetim gelişiminde kullanılan, altı kişilik alt grupların belirli bir karar alma sürecinde farklı rolleri üstlenerek aynı problemi çözmesini sağlayan yapılandırılmış bir grup tekniğidir.

🔹 1. (competitive bargaining): Tarafların sınırlı kaynakları kendi lehlerine maksimum düzeyde ele geçirmeye çalıştığı, kazanan-kaybeden eksenli rekabetçi müzakere stratejisidir. 🔹 2. (distributive bargaining): Sınırlı kaynakların paylaşımını konu alan, taraflardan birinin kazancının diğerinin kesin kaybı anlamına geldiği çekişmeli müzakere türüdür.

Grup etkinliği ve üye memnuniyetinin, liderlik rollerinin tek bir kişide toplanması yerine tüm grup üyeleri arasında paylaştırılmasıyla arttığını öne süren liderlik modeli.

İnsan davranışının öğrenilmiş ve alışkanlığa dayalı olduğu varsayımına dayanarak hata ve kazaları önlemek amacıyla davranış değiştirme ilkelerini uygulayan mühendislik ve yönetim yaklaşımı.

Bir bireyin iş performansını ya da klinik durumunu, belirli davranışların sergilenme sıklığını derecelendirerek ölçen davranış temelli değerlendirme aracı.

Bir bireyin, başka bir kişinin sergilediği davranışları veya problem çözme stratejilerini bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde gözlemleyip taklit etmesi veya bu yöntemle eğitilmesi.

Çalışan veya bireylerin performansını, işe özgü somut davranış tanımları ve örnekleri üzerinden değerlendiren psikometrik ölçüm aracı.

Çalışan performansını, iş içindeki somut ve gözlenebilir davranış örneklerini derecelendirme basamaklarına sabitleyerek değerlendiren psikometrik ölçüm aracı.

Bir bireyin veya grubun beyan ettiği amaçları, tutumları ve değerleri ile gözlemlenebilir eylemleri arasındaki tutarlılık durumu.

Bir pozisyonun ücret oranını belirlemede kullanılan; beceri, çaba, eğitim, sorumluluk ve çalışma koşulları gibi kriterlerin bütünü.

🔹 1. (assessment research): Bir örgütsel birimin işleyişini anlamak ve bu yapıya yönelik iyileştirme ya da değişim önerileri geliştirmek amacıyla yürütülen sistematik incelemedir. 🔹 2. (evaluation research): Ruh sağlığı, eğitim ve güvenlik gibi alanlardaki sosyal müdahale ve programların etkililiğini ölçmek için bilimsel ilke ve yöntemlerin sistematik olarak uygulanmasıdır.

Bir çalışan değerlendirme programının parçası olarak gerçekleştirilen, bireyin iş performansını gözden geçiren ve gelişimsel hedefler belirleyen yapılandırılmış mülakat.

Bireylerin çevresindeki insanları, olayları ve nesneleri sürekli olarak olumlu veya olumsuz bir eksende etiketleme ve kapsamlı bir değerlendirme sürecine girme eğilimini yansıtan kalıtsal kişilik özelliği.

Bir değerlendirme programının bulgularına dayanarak eyleme geçme çabası ve süreçte ortaya çıkan sonuçların pratik problemlere uyarlanması.

Bireylerin örgütsel bağlamdaki gelecekteki gelişim potansiyelini ve iş performansını simülasyon temelli çoklu yöntemlerle gözlemleyerek değerlendiren yapılandırılmış süreçler bütünü.

Bir organizasyonun, kamusal hedeflere ulaşmasındaki başarısından ziyade, kendi iç işleyişini sürdürebilen çok işlevli sosyal bir birim olarak kaynak dağılımını ve optimum operasyonel kapasitesini değerlendirme yöntemi.

Organizasyonlarda veya topluluklarda dönüşüm süreçlerinin en verimli, akıcı ve maliyet-etkin şekilde planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi disiplinidir.

Organizasyonel uygulamalar için kuralcı 14 ilke sunan ve üst yönetimin stratejik rolünü müşteri ihtiyaçlarını karşılamada merkeze alan bir yönetim yaklaşımıdır.

Beş Faktör Kişilik Modeli'nin temel boyutlarından biri olup, bireylerin yeni estetik, kültürel ve entelektüel deneyimlere yönelik yönelimlerindeki bireysel farklılıkları tanımlar.

Bir çalışanın, iş değiştirmemenin maliyeti, yarattığı zorluk veya elverişsizlikler nedeniyle örgüte karşı hissettiği kalma zorunluluğu.

Çalışanların ve yöneticilerin, izin haklarını yalnızca zorunlu durumlarda kullanılan bir teminat olarak değil, fiilen tüketilmesi gereken ek bir hak olarak görmelerini meşrulaştıran enformel örgütsel norm.

İşverenlerin çalışanlarına, benzer işi yapan diğer karşılaştırılabilir kuruluşlardaki emsallerine kıyasla adil olmayan ve piyasa ortalamasının altında ücret ödediği durum.

Amaca yönelik davranışların, hedefe etkili bir şekilde ulaştıkça alışkanlık haline geldiğini savunan öğrenme ve motivasyon teorisi.

Raymond B. Cattell tarafından, doğuştan gelen dürtülerin (erg) ve sonradan kazanılan tutumların ölçümlerine dayanarak motivasyon yapısını açıklamak için geliştirilmiş matematiksel model.

Bireyi belirli bir amaca yönlendiren, harekete geçiren ve motivasyonel süreçleri içeren temel kişilik özelliklerinden biridir.

Birbirleriyle ilişkili veya birbirini tamamlayan görevleri kooperatif bir birim olarak yerine getiren ve iş motivasyonunu artıran çalışan topluluğu.

Bir çalışan veya ekibin, bir ürünün tamamını ürettiği ya da anlamlı bir görev dizisini baştan sona eksiksiz tamamladığı yapılandırılmış iş birimidir.

Henry A. Murray tarafından öne sürülen; başkalarına hükmetme, liderlik etme veya onları kontrol etme yönündeki içsel güdü.

İzleyicilerin motivasyonunu, özgüvenini ve değer sistemini yukarı taşıyarak onları ortak ve zorlu hedefler etrafında birleştiren karizmatik liderlik biçimi.

Korunan grupların işe alım veya terfi oranlarının, çoğunluk grubunun oranının yüzde sekseninden düşük olması durumunda ayrımcılığın ön varsayımı (prima facie) yaratan ampirik bir eşik kuralıdır.

Kişilik özelliklerinin veya bilişsel stillerin, farklı sosyal ortamlarda benzer ya da işlevsel olarak eşdeğer biçimlerde sergilenme derecesi.

Etkili liderliğin tek bir ideal tarzı olmadığını, liderin yaklaşımını takipçilerin görev ve psikolojik olgunluk düzeyine göre esnek biçimde uyarlaması gerektiğini savunan durumsal bir yönetim modelidir.

Organizasyonları yapılandırmada veya insan yönetmede tek ve evrensel bir ideal yaklaşımın olmadığını, en etkili yöntemin durumsal değişkenlere ve çevresel faktörlere bağlı olduğunu öne süren kuramsal çerçeve.

Adaylara gelecekteki iş ortamlarında karşılaşabilecekleri varsayımsal senaryoların sunulduğu ve bu durumlarda nasıl tepki vereceklerinin davranışsal temelli derecelendirme ölçekleriyle değerlendirildiği yapılandırılmış işe alım yöntemi.

Bireylerin iş yerinde karşılaşılabilecek gerçekçi senaryolardaki davranışsal ve bilişsel tepkilerini ölçen psikometrik değerlendirme aracıdır.

Bireylerin olumlu ya da olumsuz duygu durumlarını deneyimlerken sergiledikleri tepki şiddetinin, düşükten yükseğe uzanan bireysel ve tutarlı boyutu.

Çalışanın örgütle kurduğu duygusal özdeşleşme, katılım ve hedefleri benimseme derecesini yansıtan örgütsel bağlılık bileşeni.

Bireyin yaşam olaylarına ve çevresel uyaranlara karşı belirli bir duygu sınıfını veya niteliğini (örneğin pozitif ya da negatif etki) sürekli olarak deneyimleme yönündeki kalıcı eğilimidir.

Duygusal tepkilerde öngörülebilirlik, tutarlılık ve ani ruh hali değişimlerinin bulunmayışı durumu.

İş başvurusunda bulunanların veya mevcut çalışanların üretkenlik karşıtı iş davranışlarında bulunma eğilimlerini ölçmek için tasarlanmış psikometrik prosedürler.

Yönetim kademelerinin oldukça az olduğu, çalışan özerkliğini ve hızlı karar alma süreçlerini önceleyen yatay organizasyon modelidir.

ABD'de işe alım ve istihdam süreçlerinde ayrımcılığı önlemek ve yasal düzenlemeleri denetlemekle sorumlu federal devlet kurumu.

Bireyin sosyal taleplere ve çevresel stresörlere uyum sağlayabilmek amacıyla duygusal dürtülerini esnek bir şekilde bastırma veya ifade etme kapasitesidir.

Duygusal ve motivasyonel dürtülerin ifade edilmesini ya da bastırılmasını yöneten, aşırı kontrolsüzlükten aşırı kontrole kadar uzanan bir kişilik özelliğidir.

Bireyin başkalarının ihtiyaçlarını yok sayarak tamamen kendi çıkarlarına dayalı motivasyonlarla hareket etmesini ve bencil bir karakter yapısı sergilemesini ifade eden kişilik özelliğidir.

Bireylerin sosyal bağlamlardaki durumsal değişimlerini ve belirli durumların tetiklediği davranışsal tepkilerini haritalandıran kişisellik açıklaması metodolojisidir.

Personel eğitim programlarının etkililiğini ve verimliliğini saptamak amacıyla gerçekleştirilen sistematik inceleme süreci.

Bir eğitim programının başarısının, kursiyerlerin doğrudan programın kendi içindeki ölçütlerde gösterdikleri performansla değerlendirilmesi derecesi.

Ortak bir hedef doğrultusunda bilinçli bir şekilde bireysel girdilerini birleştiren, yüksek düzeyde uyum ve kohezyon sergileyen organize çalışma grubu.

Bir donanım veya sistemin, insan müdahalesine gerek duyulmaksızın işlev görebilme derecesidir.

Endüstriyel ve örgütsel bağlamda, bir çalışanın meslektaşlarıyla kıyaslandığında hak ettiğinden daha az ücret aldığına dair öznel algısıdır.

Bir bireyin, belirli bir alandaki üstün bilgi, beceri ve donanımına dayalı olarak diğerleri üzerinde kurduğu etki kapasitesi.

Benzersiz fikirler üretmek ve problemlere çözüm bulmak amacıyla çevrim içi tartışmalar ve eş zamanlı iletişim gibi bilgisayar tabanlı prosedürlerin kullanılması.

1974 yılında yürürlüğe giren ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki özel sektör çalışanlarının işveren destekli emeklilik ile refah planlarını güvence altına alarak standartlar belirleyen federal yasa.

Liderlerin geçmişte birlikte çalışmakta en çok zorlandıkları kişiyi iki kutuplu sıfat çiftleriyle değerlendirerek liderlik motivasyonlarını (ilişki odaklı veya görev odaklı) saptayan psikometrik araçtır.

İşverenler ile çalışanlar veya sendikalar arasındaki etkileşimleri, toplu pazarlık süreçlerini ve çalışma koşullarını inceleyen çok disiplinli alan.

İş ortamındaki insan davranışlarını inceleyen ve bu bağlamdaki problemleri çözmek için genel psikoloji ilkelerini uygulayan uygulamalı psikoloji alt dalıdır.

Çalışanların, organizasyonel karar alma süreçlerine ve iş yönetim politikalarına aktif katılımını savunan yapısal yönetim sistemi.

İş ortamında antisosyal kişilik bozukluğunun tipik davranış örüntülerini sergileyen; manipülasyonu ustalıkla kullanarak kariyer basamaklarını hızla tırmanan birey.

Örgütsel yapılarda resmi olarak belirlenmiş kanalların dışında gerçekleşen, çalışanlar arası spontane bilgi alışverişi.

Tarafların her iki tarafın da çıkarını gözeterek ortak kazanç sağlamak amacıyla iş birliği yaptığı müzakere yaklaşımı.

Program değerlendirme araştırmalarında, program yöneticisi ile yazar, tasarımcı ve değerlendiricilerden oluşan üretim birimlerinin hem geliştirme hem de değerlendirme süreçlerinde idari olarak bir arada çalıştığı yapı.

Raymond B. Cattell'in güdü veya içgüdü kavramları yerine kullandığı, bireyi bir amaca yönlendiren ve bunu gerçekleştirmek için gerekli motivasyon enerjisini sağlayan doğuştan gelen dinamik özellik.

Clayton Alderfer tarafından geliştirilen; insan ihtiyaçlarını varlık, ilişki ve gelişme olmak üzere üç temel kategoride inceleyen ve Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisini revize eden motivasyon modeli.

Çalışanların özel emeklilik ve sağlık planlarındaki haklarını güvence altına alan ve işverenlerin bu fonları yönetim standartlarını düzenleyen federal yasal çerçevedir.

Bireyi belirli bir hedefe ulaşmaya yönlendiren ve doğuştan gelen biyolojik kökenli dinamik kişilik eğilimidir.

🔹 1. (core hours): Esnek çalışma düzenlerinde tüm çalışanların iş yerinde veya erişilebilir olmasının zorunlu olduğu belirli günlük zaman aralığı. 🔹 2. (flextime): Çalışanların, belirli zorunlu çekirdek saatler dışında işe başlama ve işten ayrılma zamanlarını kendi inisiyatifleriyle belirlemelerine olanak tanıyan iş düzenlemesidir.

Belirli bir pozisyonda kabul edilebilir bir performans sergilemek için gereken asgari nitelikleri belirlemeye yarayan sistematik personel seçme ve değerlendirme yöntemi.

Benzer beceri, sorumluluk ve çaba gerektiren ancak farklı iş kollarında icra edilen meslekler için kadın ve erkeklere eşit ücret ödenmesini savunan ekonomik ve örgütsel adalet ilkesidir.

1964 Sivil Haklar Yasası ile kurulan ve işverenlerin ırk, cinsiyet, yaş, engellilik, etnik köken, din ve ulusal köken temelinde ayrımcılık yapmasını yasal olarak denetleyen ABD federal ajansıdır.

Bir bireyin, başka bir kişinin tutum veya davranışlarında kasıtlı bir değişim yaratmak amacıyla başvurduğu spesifik davranışsal stratejiler.

Davranışı bireyin kişilik özellikleri ile durumsal bağlam arasındaki sürekli ve dinamik karşılıklı etkileşimin ürünü olarak açıklayan kişilik psikolojisi çerçevesidir.

Dünyada başarı elde etme, üretme, etki yaratma ve bireysel hedeflere ulaşma odaklı, rekabetçilik ve öz-odaklılıkla karakterize edilen psikolojik yönelim.

Pozisyonların zihinsel gereklilikler, beceri, fiziksel çaba, sorumluluk ve çalışma koşulları gibi belirli temel ölçütler üzerinden standart kıstas işlerle karşılaştırılarak ücret ve maaş seviyelerinin belirlendiği analitik bir iş değerlendirme tekniğidir.

Çocuk sahibi olma, evlat edinme veya ciddi sağlık sorunu olan bir aile üyesine bakma gibi ailevi sorumlulukları yerine getirmek amacıyla işten alınan ücretli veya ücretsiz izin süresi.

Karar verme süreçlerinde, ekonomik teoride ve psikometride bir sonucun, nesnenin veya müdahalenin birey, organizasyon ya da sistem için taşıdığı öznel veya parasal değer.

Bir çalışanın, iş arkadaşlarıyla kıyaslandığında hak ettiğinden veya adil olandan daha yüksek bir ücret aldığına dair algısı.

Yönetimin, bir organizasyonda veya alt biriminde gerekenden daha fazla sayıda çalışanın istihdam edildiğine karar verdiği durum.

Bireylerin katılım, kontrol ve yakınlık (affection) boyutlarındaki kişilerarası ilişkisel ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçları karşılamak için sergiledikleri davranış kalıplarını ölçen psikometrik envanter.

Bireylerin ırk, yaş, cinsiyet, din, engellilik veya ulusal köken gibi dışsal etkenlerden bağımsız olarak istihdam, eğitim ve kamusal hizmetlere erişimde adil ve eşit koşullara sahip olması ilkesi.

İş rollerinin insan, veri ve nesnelerle etkileşim düzeylerindeki karmaşıklık derecelerine göre derecelendirildiği sistematik bir iş analizi metodolojisidir.

Atanmış resmi bir unvana sahip olup olmamasından bağımsız olarak, bir grubun iletişimini yöneten, kişilerarası ihtiyaçları karşılayan ve performansını artıran liderlik rollerini fiilen üstlenen grup üyesi.

Farklı departmanlardan ve çeşitli yetki kademelerinden gelen, ortak bir amaca veya ürüne odaklanmak üzere bir araya getirilmiş multidisipliner çalışma grubu.

Birden fazla karar vericinin karmaşık problemleri çözmek ve ortak karara varmak için kullandığı bilgisayar tabanlı etkileşimli bilgi sistemleridir.

Belirli bir işin başarılı bir şekilde icra edilebilmesi için nesnel ve zorunlu olan, yaş, cinsiyet veya fiziksel yetenek gibi kişisel niteliktir.

İşe alım sürecinde adaylara hem pozisyonun olumlu yönlerini hem de zorluklarını açık ve dürüst bir şekilde aktaran bilgilendirme yöntemi.

Gelecekteki kâr ödülü beklentisiyle bir ticari girişimin yaratılması, organizasyonu ve yönetimiyle ilgili tüm risklerin üstlenilmesidir.

Çalışanların, genellikle başka bir organizasyonda pozisyon almak üzere, kendi istek ve kararlarıyla bir kurumdan veya birimden ayrılma oranı.

Bir çalışanın, işin tamamını baştan sona yürüterek somut ve tanınabilir bir nihai ürün ortaya koyma derecesidir.

Liderin, grubun tamamlaması gereken işlerin yapılandırılmasına, işle ilgili geri bildirim verilmesine ve hedeflerin belirlenmesine odaklandığı liderlik tarzı.

İş karakteristikleri modeline göre, bir görevin başkalarının yaşamları veya kuruluş üzerinde sahip olduğu algılanan etki ve önem derecesidir.

Bir görevin yerine getirilmesinde amaçlar ile bu amaçlara ulaştıracak araçlar arasındaki ilişkinin netlik derecesidir.

Personel psikolojisinde, mülakatçının zihninde kurguladığı 'ideal' aday şablonunun, gerçek başvuru sahiplerinin değerlendirilmesinde mutlak kıstas olarak kullanılması durumu.

Liderlik teorisinde, astların duygularına önem verme, çatışmaları azaltma ve grupta güven tesis etme eğilimi.

Bireylerin iş performansını veya davranışlarını, düşükten yükseğe doğru sıralanmış çapa noktaları içeren bir süreklilik çizgisi üzerinde değerlendirmeye yarayan psikometrik araç.

Resmi olmayan ve gayriresmi kanallar aracılığıyla yayılan, özellikle dedikodu ve söylentileri içeren kurum içi iletişim ağı.

Blake-Mouton yönetimsel ızgarasını temel alan, yöneticilerin hem üretime hem de insana olan ilgilerini dengeleyerek örgütsel etkinlik ve verimliliği artırmayı amaçlayan altı aşamalı kapsamlı bir örgütsel müdahale yöntemidir.

Haksızlığa uğrama hissinden kaynaklanan derin kırgınlık, hınç veya endüstriyel bağlamda resmi şikayet.

İşe alım uygulamalarındaki ayrımcılık davalarında, ayrımcılık niyetinin kanıtlanması zorunluluğunu ortadan kaldıran ve dezavantajlı gruplar üzerindeki olumsuz etkiyi (disparate impact) esas alan çığır açıcı 1971 tarihli Yüksek Mahkeme kararı.

Uzun vadeli hedeflere ulaşmada sürdürülen tutku ve sebatı karakterize eden, engellere rağmen çabanın devam ettirilmesini sağlayan kişilik özelliği.

Tek bir sosyal ya da işlevsel birimin üyeleri arasında ortaya çıkan anlaşmazlık veya zıtlaşma durumu.

Grup üyelerinin, grubun amaçlarına, görevlerine ve kolektif yapının kendisine duydukları genel coşku, özveri ve güven düzeyi.

Grup üyelerinin, bir bütün olarak kolektif yeterliliklerine, yani grubun zorluklarla başa çıkma ve başarıya ulaşma kapasitesine dair paylaştıkları ortak inanç ve öz-yeterlilik algısıdır.

Tek bir sigorta sözleşmesi altında bir topluluğa sağlık güvencesi sunan, çoğunlukla işverenler veya meslek örgütleri tarafından yan hak olarak sağlanan kurumsal sağlık planıdır.

Güvenlik sistemlerinde veya emniyet mühendisliğinde, belirli bilgilere, fiziksel alanlara ya da tehlikeli kaynaklara erişim için karşılanması zorunlu olan yetki veya minimum mesafe kriteridir.

İnsan-çevre sistemlerindeki tehlikeli durumların ve iş yeri bağlamlarının davranışsal yönlerini inceleyen uygulamalı psikoloji alt dalıdır.

Guilford-Zimmerman mizaç anketi; bireylerin on farklı mizaç boyutunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir psikometrik envanterdir.

Bireylerin sosyal ilişkilerde veya iş ortamında harcadıkları emek ile elde ettikleri kazanç oranını başkalarıyla kıyaslayarak adalet algısı oluşturduklarını savunan sosyal psikoloji kuramı.

İşçi sendikaları veya işverenler tarafından, ilgili iş kanunları ve yasal düzenlemeler çerçevesinde yasadışı ve adaletsiz kabul edilen endüstriyel eylem ve uygulamalar.

Mesleki görevlerin en yüksek verimlilik ve en az yorgunlukla, optimum bedensel hareketlerle gerçekleştirilmesini amaçlayan ilkeler bütünü.

Entelektüalizm, idealizm, iyimserlik, dogmatizm, dindarlık ve monizm gibi niteliklerle karakterize edilen bir kişilik eğilimidir.

Bireylerin kendilerinden hemen alttakiler üzerinde otorite sahibi olduğu ve hemen üsttekilere karşı sorumlu bulunduğu hiyerarşik yönetim sistemi.

Bireylerin veya alt birimlerin işlerini doğrudan bir etkileşim veya iş akışı olmaksızın bağımsız olarak yürüttüğü, ancak elde edilen çıktıların nihai örgütsel hedefe ulaşmak için ortak bir havuzda birleştirildiği yapısal bir görev koşuludur.

Kuruluşlardaki ücret yapılarını belirlemek ve iş değerlendirmesi yapmak amacıyla kullanılan, işlerin gerektirdiği uzmanlık, problem çözme ve sorumluluk düzeylerini puanlayarak derecelendiren analitik bir tazminat tekniğidir.

Bireyin belirli, zaman sınırlı, ölçülebilir, ulaşılabilir ve gerçekçi davranışsal hedefler oluşturma ve bu doğrultuda yönelme bilişsel süreci.

Organizasyonel etkinliğin, gizli amaçlar yerine kamusal hedefler ve açık beklentiler ekseninde ölçüldüğü sistem.

Hekimler ile hastanelerin ortak bir tüzel kişilik altında birleşerek sağlık sigortası şirketleriyle müzakere yürütmesini ve sağlık hizmeti sunmasını sağlayan entegre yapı.

Tarafların anlaşmazlık durumunda sundukları tüm talep paketlerinden birini tarafsız hakemin seçmek zorunda olduğu, kısmi uzlaşmaya izin vermeyen bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

Frederick Herzberg'in çift faktörlü motivasyon kuramında, eksiklikleri durumunda çalışanlarda hoşnutsuzluk yaratan ancak kendi başlarına performans artışı sağlayamayan çevresel ve iş koşulları.

Organizasyon içindeki insan gücünün yönetimi, planlanması ve geliştirilmesiyle ilgilenen kurumsal işlev.

Bireyin grup içinde öne çıkma, kendini kabul ettirme ve başkaları üzerinde otorite kurma arzusuyla karakterize edilen kişilik özelliği.

Personel seçimi veya yetenek testlerinde, farklı ırksal gruplardan gelen adaylar için ayrı kesme puanlarının (cutoff scores) uygulanması prosedürü.

Değerlendirilen hizmet sunum programının tam zamanlı kadrolu çalışanı olan ve aynı zamanda programın değerlendirme sürecini yürüten profesyonel.

Bireylerin enerji kaynaklarının, ilgi odaklarının ve davranışlarının içsel dünyaya ya da dışsal sosyal çevreye yönelme derecesini belirleyen temel kişilik sürekliliğidir.

İşverenlerin, aynı organizasyon içindeki diğer çalışanlara kıyasla bazı çalışanlara haksız ve dengesiz ücret veya haklar ataması durumu.

Kendi motivasyonlarıyla hareket eden, dış çevrelerin, sosyal baskıların veya başkalarının değer yargılarından kolayca etkilenmeyen bireysel yönelimi tanımlayan sıfat.

Bir kuruluşun, yeterli geçmiş taraması ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeden işe aldığı yetersiz veya tehlikeli bir çalışanın üçüncü kişilere verdiği zarardan sorumlu tutulmasını sağlayan hukuki ve mesleki sorumluluk kavramıdır.

Yeni bir hizmet programı uygulamadan veya mevcut olanı değiştirmeden önce, bir toplulukta ya da grupta henüz karşılanmamış hizmet gereksinimlerinin ve personel eğitim odaklarının sistematik olarak belirlenmesi.

Sağlık kuruluşlarının genişleme, yeniden yapılanma veya büyük sermaye yatırımları yapmadan önce devlet makamlarından almak zorunda olduğu resmi izin belgesi.

Henry A. Murray'in kişisellik (personoloji) kuramında; insan davranışının, bireyin içsel ihtiyaçları ile dış çevrenin ve geçmiş deneyimlerin yarattığı baskıların (press) etkileşimiyle açıklandığı teorik model.

Çalışan tatmini ile tatminsizliğinin birbirinin zıttı olmadığını, aksine motivatörler ve hijyen faktörleri olmak üzere iki bağımsız boyuttan oluştuğunu savunan örgütsel psikoloji kuramı.

Bir grup veya organizasyon içerisindeki bilgi akışının ve değişiminin yapısal modellerini tanımlayan sistem.

Bireylerin ve özellikle kurumsal çalışanların sözlü ve yazılı etkileşimlerinin yapısal örüntülerini inceleyerek süreçleri iyileştirmeyi ve aksaklıkları gidermeyi amaçlayan akademik inceleme.

Mesleki rehberlik ve personel seçiminde, bireyin kişilik özelliklerinin ve belirli bir mesleğe uygunluğunun göstergesi olarak değerlendirilen ilgi ve tercih yelpazesi.

Bireyin çeşitli etkinliklere ve tutumlara yönelik beğeni veya hoşnutsuzluklarını değerlendirerek mesleki eğilimlerini saptayan öz bildirim envanteri.

Yüksek performanslı, başarılı veya hayranlık uyandıran modellere maruz kalma yoluyla tetiklenen, hedefe yönelik psikolojik uyarılma hali.

Liderin grup içi uyumu artırmaya, kişiler arası bağları güçlendirmeye ve üyelerin moralini yüksek tutmaya odaklandığı liderlik yönelimi.

Bir işin, görevin veya deneme serisinin başında gözlenen yüksek verimlilik ve performans artışı.

Bireylerin başkalarının duygu ve ihtiyaçlarına yönelik farkındalığını artırmayı ve yapıcı sosyal etkileşimler geliştirmeyi amaçlayan teknikler bütünü.

Çalışan tutumlarının, grup dinamiklerinin ve katılımcı liderlik tarzlarının örgütsel verimlilik üzerindeki merkezi rolünü vurgulayan yönetim yaklaşımı.

Bir organizasyonun hedeflerine ulaşmasını sağlayan bireylerin ve grupların bilgi, beceri ve yetenek bütünü ile bu unsurları yöneten kurumsal departman.

Organizasyonel bağlamda ürünlerin, sistemlerin veya çalışanların performansını, performans verilerinin istatistiksel analizi yoluyla izleme, değerlendirme ve sürekli iyileştirme yöntemidir.

İş sözleşmesi bulunmayan durumlarda, işveren veya çalışanın herhangi bir bildirim süresi vermeden veya gerekçe göstermeksizin iş akdini feshedebilmesini öngören hukuki ilke.

Çalışanların bir organizasyondan kendi istekleri dışında, yönetimsel kararlar veya dışsal zorunluluklar neticesinde ayrılma oranını ifade eden endüstri ve örgütsel psikoloji kavramıdır.

İşverenin, çalışanın veya iş başvurusunda bulunan kişinin iş yeterliliğiyle ilgisi olmayan etnik köken, yaş, cinsiyet, din veya engellilik gibi özelliklerini temel alarak işe alım, ücret, terfi veya işten çıkarma süreçlerinde eşitsiz uygulamalarda bulunması.

1967 yılında ABD'de yürürlüğe giren ve belirli yaşın üzerindeki çalışanların işe alım, ücret ve terfi süreçlerinde ayrımcılığa uğramasını yasaklayan federal iş hukuku düzenlemesi.

Yöneticinin yalnızca çalışanlar önceden belirlenmiş performans standartlarını tutturamadığında veya bir hata gerçekleştiğinde müdahale ettiği liderlik tarzıdır.

Karşılıklı bağımlı görevlerde çalışan personel arasındaki faaliyetlerin daha verimli koordine edilmesi amacıyla iş süreçlerinin mühendislik yaklaşımıyla yeniden tasarlanması.

Belirli bir mesleğin görevlerini, gerektirdiği becerileri, çalışma koşullarını ve kullanılan araçları sistematik olarak toplama ve değerlendirme süreci.

Pozisyon Analizi Anketi gibi araçlar kullanılarak, bir test bataryasının belirli bir iş için uygunluğu yordama yeteneğini tahmin etmeye yarayan sentetik bir geçerlik yöntemidir.

İş içerisindeki benzerliklerin çalışanlar üzerinde benzer talepler yarattığı ve buna bağlı olarak eşdeğer ücret ölçeklerini haklı çıkardığı varsayımına dayanan bir iş değerlendirme tekniği.

Belirli bir mesleğin doğasını tanımlayan temel görev, yetkinlik, kişilik özelliği ve sorumluluk kategorileri.

Bir kuruluş içindeki ücret yapısını belirlemek amacıyla görevlerin analiz edilmesi ve karşılıklı olarak kıyaslanması süreci.

Çalışanların bilgi, beceri ve yetkinliklerini artırmaya yönelik müdahalelerin, asıl çalışma istasyonunun veya iş yerinin dışında, genellikle sınıf ortamında gerçekleştirilmesi.

Bir çalışanın mevcut görev kapsamının, aynı veya daha üst düzey sorumluluklar ve alt görevlerle yatay ya da dikey düzlemde zenginleştirilerek artırılması.

Bir iş görevini güvenli ve etkili bir şekilde yerine getirmek için gerekli olan kişisel nitelikler, beceriler ve yetkinliklerdir.

Bir iş başvuru sahibinin uygunluğunu değerlendirmek ve karşılıklı bilgi alışverişinde bulunmak amacıyla gerçekleştirilen yapılandırılmış ya da yapılandırılmamış mülakat süreci.

İş yerindeki operasyonel tehlikeleri belirlemek ve kontrol altına almak amacıyla yürütülen, iş adımlarının sistematik olarak incelenmesine dayanan uzmanlaşmış bir görev analizi biçimi.

Amerika Birleşik Devletleri Çalışma Bakanlığı'na bağlı olarak eyaletler arası ticarette faaliyet gösteren iş yerlerinde standartları belirleyen ve denetleyen federal kurum.

Bir bireyin psikolojik olarak mesleğiyle özdeşim kurma ve işini kimliğinin merkezi bir unsuru olarak görme derecesi.

Çalışanların belirli bir iş performans boyutundaki başarılarını değerlendirmek için kullanılan standart veya ölçüttür.

Bireyin mesleki bağlamda çaba sarf etme, bu çabanın yönünü ve kalıcılığını sürdürme arzu veya istekliliği.

Bireylerin veya ekiplerin simüle edilmiş finansal, operasyonel ve yönetimsel problemleri çözmek üzere rekabet ettiği, anlık geri bildirim sağlayan eğitsel bir simülasyon yöntemidir.

Bir pozisyona başvuran adaylara, işe alındıklarında karşılaşacakları olumlu ve olumsuz yönlerin şeffaf bir şekilde aktarılması süreci.

Personel seçimi süreçlerinde, adayın başvurulan pozisyondaki günlük iş görevlerini gerçeğe yakın bir simülasyon ortamında gerçekleştirmesini zorunlu kılan mesleki yeterlilik değerlendirmesidir.

İşin temel parametrelerinin çalışanların psikolojik durumunu, özellikle de motivasyonunu nasıl etkilediğini açıklayan ve beş çekirdek boyutu (beceri çeşitliliği, görev kimliği, görev önemi, özerklik, geri bildirim) merkeze alan örgütsel davranış modeli.

Bir bireyin işle ilgili davranışlarının, önceden belirlenmiş başarı kriterlerine kıyasla çıktıların kalitesi ve niceliği açısından değerlendirilen etkililik derecesidir.

Psikolojik ilke, yöntem ve tekniklerin iş dünyasındaki süreçlere, organizasyonel yapılara ve insan davranışlarına uygulanmasını inceleyen uygulamalı bilim dalı.

Çalışanların motivasyonunu artırmak, beceri çeşitliliğini geliştirmek ve yorgunluğu azaltmak amacıyla belirli bir program dahilinde farklı görevler arasında yatay olarak yer değiştirmesini öngören örgütsel uygulama.

Gerçek dünya ekonomik ve yönetsel süreçlerini dijital ya da masaüstü ortamda modelleyerek stratejik karar alma becerilerini geliştiren etkileşimli simülasyon araçları.

Üretim veya süreç taleplerini karşılamak üzere yapılandırılmış, teknolojik ve çevresel faktörlerin bütünü.

J. Richard Hackman ve Greg R. Oldham tarafından geliştirilen; çalışanların içsel motivasyonunu ve iş doyumunu beş temel boyut üzerinden ölçen öz-bildirim temelli psikometrik araçtır.

Bir kuruluşun insan kaynakları departmanı tarafından hazırlanan; belirli bir pozisyonun amacını, hiyerarşik konumunu, görev ve sorumluluklarını resmi olarak tanımlayan belge.

Çalışanların iş memnuniyetinin beş temel boyutunu (işin kendisi, ücret, terfi fırsatları, yöneticiler ve iş arkadaşları) değerlendirmek için geliştirilmiş standartlaştırılmış öz-bildirim ölçeği.

Çalışan tatminini ve örgütsel verimliliği maksimize etmek amacıyla bir görevin sorumluluklarının, içeriklerinin ve yöntemlerinin yapılandırılması süreci.

Bir bireyin mesleğine, iş ortamına, ödüllendirme sistemlerine ve çalışma koşullarına karşı geliştirdiği hedonik tabiatlı tutumsal ve duygusal tepki.

Bireyin mesleki faaliyetlerinden elde ettiği tatmin düzeyi ve örgütsel aidiyet hissinin bütüncül göstergesidir.

Çalışanların örgütsel ortamdaki fiziksel, psikolojik ve sosyal refah düzeyini, iş tatminini ve bireysel gelişim olanaklarını ifade eden çok boyutlu yapı.

Çalışanların iş yerinde veya iş bağlamı dışındayken maruz kaldığı; fiziksel güç, tehdit, taciz, sözel istismar ve cinayet dahil her türlü zarar verici davranış bütünü.

Çalışanların mesleki görev çeşitliliğini artırarak, otonomi sağlayarak ve işin niteliğini yükselterek içsel motivasyonunu ve iş doyumunu artırma stratejisidir.

Bir bireyin mesleki sorumlulukları ile aile, boş zaman ve kişisel yaşam rolleri arasında kurduğu işlevsel ve tatmin edici düzeydeki denge durumu.

Çalışanların bilgi, beceri ve yetkinliklerini geliştirmek amacıyla, normal çalışma saatleri içinde ve doğrudan iş ortamında sağlanan uygulamalı eğitim süreci.

Bir organizasyondaki açık pozisyonlar için uygun adayların cezbedilmesi, taranması, değerlendirilmesi ve seçilmesiyle sonuçlanan sistematik süreç.

Başvuran adayların mesleki performansını öngörmek amacıyla bilgi, beceri, yetenek ve diğer bireysel özelliklerini değerlendiren her türlü standardize ölçüm aracı.

İş veya okul gibi yükümlülüklerden, özellikle düzenli ve kalıcı nitelikteki, haklı bir mazerete dayanmayan devamsızlık örüntüsü.

Organizasyonlarda mevcut veya yeni işe alınan çalışanların, en uygun niteliklere sahip oldukları spesifik pozisyonlara atanması süreci.

Çalışanların iş, yönetim, ücret, terfi ve iş arkadaşları gibi temel boyutlardaki tutumlarını değerlendiren 72 maddelik standart bir iş tatmini ölçeğidir.

Çalışanların motivasyonunu, iş tatminini ve üretkenliğini artırmak amacıyla işin kapsamının, yöntemlerinin ve çalışma ortamının sistematik olarak yeniden yapılandırılması.

Genel sistem teorisi ilkelerinin program yeniliklerine uygulanması ve kurumsal değişim sürecindeki direnç ile kişisel tehdit algısının en aza indirilmesi.

Bir bireyin diğerine, belirli eylemlerin veya çıktıların gerçekleştirilmesi koşuluyla ödül teklif ettiği karşılıklı etkileşim biçimi.

Gordon Allport tarafından ortaya atılan, bir davranışın başlangıçtaki motivasyon kaynağından bağımsızlaşarak kendi başına kalıcı bir güdü haline gelmesi süreci.

Olumsuz yaşantıların bireyi anlam arayışına veya hedef belirlemeye yönlendirdiğini savunan psikolojik kuram.

Tarafların, özellikle işveren ile sendikanın, çalışma koşulları üzerinde anlaşmaya varmak amacıyla dürüst, şeffaf ve yapıcı bir tutumla müzakere yürütme yasal ve etik zorunluluğudur.

Çalışanların iş tatmini düzeyini, motivasyon potansiyelini ve işin yapısal özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş standartlaştırılmış psikometrik değerlendirme aracı.

İki kişinin gönüllü olarak tek bir tam zamanlı pozisyonu paylaştığı, iş yükünün ve sorumlulukların bölüştürüldüğü, ücretin ise herkesin gerçekleştirdiği çalışma oranına göre ödendiği esnek bir istihdam modelidir.

Bireylerin problem çözme tarzını, yeniliğe yaklaşımını ve karar alma süreçlerindeki adaptasyon ile inovasyon eğilimlerini ölçen standartlaştırılmış psikometrik envanter.

Çalışanların üretim kalitesini artırmak, maliyetleri düşürmek ve iş süreçlerindeki sorunları çözmek amacıyla düzenli olarak bir araya geldiği özerk katılımcı yönetim grubu.

Bireyin yeni bilgilere, farklı bakış açılarına ve alternatif kanıtlara karşı direnç göstermesine yol açan, yüksek düzeyde dogmatizmle karakterize bir kişilik özelliğidir.

Kişiliğin değerler, güdüler ve ahlaki standartlara uyum sağlama kapasitesiyle şekillenen dispozisyonel eğilimleridir.

Bir bireyin, organizmanın ya da istatistiksel bir popülasyonun doğasını, yapısını veya dağılımını belirleyen ayırt edici özellik ya da parametre.

Kişilik ve karakter yapılarının doğasını, gelişimini ve sınıflandırılmasını inceleyen tarihsel psikoloji dalı ve zaman zaman fizyonomi gibi dışsal belirtilere dayanan pseudosendifik yaklaşımların genel adı.

Bireyin yaşamındaki neredeyse tüm davranışları, tercihleri ve motivasyonları yönlendiren, kişiliğin en baskın ve merkezi eğilimidir.

Çalışan performansını değerlendirmek amacıyla kullanılan, iyi, orta ve kötü davranış örneklerinin karıştırılarak sunulduğu ve rater'ın çalışanı bu davranışlara kıyasla derecelendirdiği davranış temelli bir yöntemdir.

Mesleki fırsatların ve gereksinimlerin derinlemesine incelendiği, katılımcıların ortak bir çalışma grubu içinde yönlendirildiği mesleki rehberlik müdahalesi.

Bireyin erken kariyer evrelerinde şekillenen; öz algıya dayalı yetenek, ilgi, değer ve motivasyon kalıplarının tümüdür.

Bir bireyin mesleki yaşamı boyunca kariyer basamaklarını ve mesleki ilerlemesini kurum içi veya kurumlar arası düzeyde yönetme süreci.

Bireyin mesleki arzularını ve yeteneklerini, mevcut pazar fırsatlarıyla gerçekçi biçimde eşleştirmesini sağlayan yapılandırılmış mesleki rehberlik süreci.

Bireylerin mesleki gelişim süreçlerini yönetmelerine, yeteneklerini keşfetmelerine ve uygun kariyer yollarını seçmelerine yardımcı olan sistematik destek süreci.

Çalışanların tüm hiyerarşik düzeylerde, iş sağlığı ve güvenliğini artırmak amacıyla ergonomik süreçlerin geliştirilmesine doğrudan ve aktif olarak katılması süreci.

Yönetim kademesinin, çalışanların karar alma süreçlerine dâhil olmasına imkân tanıyan örgütsel uygulama ve yönetim stratejisidir.

İzleyicilerin ya da ekip üyelerinin karar alma süreçlerine aktif olarak dahil edildiği ve görevlerini yerine getirirken onlara özerklik tanındığı bir liderlik stili.

Çalışanların bir organizasyonun karar alma, yönetim ve yönetişim süreçlerine aktif olarak dahil olmasını sağlayan örgütsel liderlik yaklaşımı.

Raymond Cattell'in kişilik kuramında, faktör analizi yoluyla tespit edilen ve doğrudan gözlemlenebilen yüzey özelliklerinin temelini oluşturan, bunları belirleyen kökensel kişilik boyutları.

Bireylerin değerli kaynakları edinme ve koruma yönünde doğuştan gelen bir dürtüye sahip olduğunu ve stresin, bu kaynakların kaybı ya da kaybı tehdidiyle tetiklendiğini savunan motivasyonel ve stres modeli.

Bir kazanın kök nedenlerini belirlemek ve benzer olayların tekrarlanma olasılığını azaltmak amacıyla yürütülen sistematik inceleme süreci.

İş yerinde, trafikte veya diğer operasyonel alanlarda meydana gelen kazaların sıklığını ve şiddetini en aza indirmek amacıyla uygulanan sistematik önlemler ve müdahaleler bütünü.

Bireyin veya başkalarının yaralanmasına, ekipman ya da çevrenin zarar görmesine yol açabilecek potansiyel tehlikeli eylemler bütünü.

Kazaların sayısını ve şiddetini azaltmak amacıyla bilimsel olarak test edilmiş yöntemlerin sistematik kullanımıdır.

Bir kazanın öncüllerini ve nedenlerini kronolojik veya mantıksal bir sırayla göstererek gelecekteki önleme müdahalelerini belirlemeyi amaçlayan analitik çerçeve.

Çalışanlara, iş birimlerinin veya organizasyonun genel performansına endekslenmiş parasal primler sağlayan bir kurumsal ödül sistemidir.

Bir çalışanın belirli bir pozisyonda veya kurumda geçirdiği toplam hizmet süresi.

Kişiliği, bireyin içsel psikolojik güçleri ile çevresel faktörlerin oluşturduğu dinamik ve karşılıklı bağımlı bir 'yaşam alanı' içinde açıklayan kuramsal yaklaşım.

Kişilik bileşenlerinin faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler aracılığıyla keşfedilmesini ve ölçülmesini savunan psikometrik yaklaşım.

Kişilik özelliklerinin veya psikolojik yapıların, üst düzey genel değişkenlerin alt düzey spesifik davranış ve eğilimleri organize ettiği kademeli bir mimariyle ele alındığı model.

Bireylerin çevrelerine duygusal ve davranışsal uyumlarını belirleyen dinamik yapıların ve süreçlerin bilimsel incelemesidir.

Bireyin davranış, tutum, duygu ve alışkanlık kalıplarından çıkarılan; zaman içinde görece istikrarlı, tutarlı ve kalıcı olan içsel karakteristik.

Bireyin çevresindeki farklı insanlarla ve olaylarla etkileşime girerken zamana ve durumlara bağlı olarak değişen kişilik işlevselliğinin dinamikleridir.

Bireylerin kişilik özellikleri, tutumları, davranış kalıpları veya fiziksel yapılarına göre sınıflandırıldığı spesifik kategorilerden her biri.

Bireyin günlük yaşamında düzenli olarak başarmaya veya sürdürmeye çalıştığı, birbirini destekleyebildiği gibi birbiriyle çatışabilen çok boyutlu hedefler sistemidir.

Gordon Allport tarafından ortaya atılan, bir bireyin davranışlarını çeşitli durumlarda yönlendiren ve o kişiye özgü kılan kalıcı kişilik özellikleridir.

Bireylerin uzun bir zaman dilimi boyunca kişisel önem taşıyan organize faaliyetler bütünüyle sürdürdüğü bilinçli amaç ve hedefleridir.

Kuruluşların, mevcut veya potansiyel çalışanların doğum tarihi, cinsiyet, eğitim, mesleki geçmiş ve sağlık öyküsü gibi biyografik gerçeklerini elde etmek için kullandığı yapılandırılmış anket.

Bireyin dış dünyayı algılamak, anlamlandırmak, geleceği öngörmek ve olayları kontrol etmek amacıyla zihninde oluşturduğu ikili (bipolar) anlamlandırma şablonlarıdır.

Bireylerin belirli becerilerini geliştirmesi, performansını artırması ve hedef odaklı gelişim sağlaması amacıyla sağlanan uzmanlaştırılmış rehberlik süreci.

Her çalışanın yalnızca tek bir doğrudan üst düzey yöneticiye rapor vermesini öngören klasik yönetim ve örgütsel davranış ilkesidir.

Katılımcıların işle ilgili tipik problemleri ortak akılla çözmek, karar alma becerilerini geliştirmek ve tutumlarını dönüştürmek amacıyla bir araya geldiği grup temelli eğitim ve gelişim stratejisidir.

Bir bireyin performansının veya özelliklerinin, aynı bağlamdaki diğer kişilerin performans seviyelerinden olumsuz ya da olumlu yönde saparak kıyaslamalı olarak yanlı değerlendirilmesi hatası.

Kurum yönetiminin, çalışma koşullarını, ücret politikalarını veya liderlik yaklaşımını iyileştirerek önleyebileceği personel ayrılma oranı.

Bireylerin yaşamlarında gerçekleşen olayların sonuçlarını kendi çaba ve niteliklerine mi yoksa dışsal güçlere mi bağladıklarını belirleyen temel motivasyonel yönelim yapılaşmasıdır.

Çok disiplinli bir ekip içerisinde, belirli bir iş, görev veya beceri alanında derinlemesine ve özel bilgi birikimi sağlayan uzman üyedir.

ABD ayrımcılık karşıtı yasalarca; cinsiyet, yaş, ırk, din veya engellilik gibi özellikler temelinde istihdam, eğitim ve konut gibi süreçlerde haksız dışlanmaya karşı yasal güvence altına alınmış demografik gruplar.

Yinelenen bir sorunun kaynağını ortaya çıkarmak için giderek daha spesifik stratejiler kullanan sistematik bir inceleme yöntemidir.

Endüstri ve örgüt psikolojisinde, bir çalışanın genel iş performansını çok yönlü olarak değerlendirmekta kullanılan birden fazla standart veya değişken kümesidir.

Değerlendirme veya karşılaştırma amacıyla referans noktası olarak kullanılan, piyasa verileri net ve kararlı olan spesifik meslek pozisyonu.

Endüstriyel-örgütsel psikoloji ve psikometride, karmaşık bir yapının veya performansın (örneğin iş başarısı) değerlendirilmesi için geçerli, güvenilir ve kapsamlı bir ölçüt tanımlamanın ve operasyonelleştirmenin temelde imkansız oluşunu ifade eden kavramsal çıkmaz.

Çalışanların iş performansını ölçmek ve değerlendirmek amacıyla yöneticilerden, kayıtlardan veya çeşitli dış kaynaklardan elde edilen somut bilgi ve metriklerdir.

Olağan dışı düzeyde başarılı veya başarısız iş performanslarını tetikleyen spesifik davranışları, olayları ve sistem özelliklerini belirlemeye yönelik sistematik gözlem ve veri toplama yöntemi.

Büro, kâtiplik veya idari destek pozisyonları için gereken idari becerileri, bilgiyi ve zihinsel hızı değerlendiren standardize edilmiş yetenek testi.

Personel seçimi, iş analizi ve yetenek yönetimi süreçlerinde bir pozisyonun gerektirdiği nitelikler kümesini tanımlayan temel akronim.

Bireylerin mesleki eğilimlerini ve ilgi alanlarını 10 farklı mesleki kategoride yüzdelik dilimler halinde değerlendiren standart bir psikometrik testtir.

Bir kuruluşun programlarının, dışarıdan bağımsız bir uzman yerine, kurumun kendi bünyesindeki bir değerlendirmeci tarafından içsel olarak incelenmesi ve analiz edilmesidir.

Akademik bir kurumun işleyişini, demografik yapısını, finansal durumunu ve operasyonel süreçlerini optimize etmek amacıyla yürütülen sistematik veri toplama ve analitik değerlendirme süreci.

Bölmelerle ayrılmış ofis alanlarında çalışanların gizlilik, gürültü, koku ve temizlik gibi konulara uyum sağlamasını belirleyen iş yeri sosyal normlar seti.

Grup etkinliklerine çok az rehberlik eden, üyelerle asgari düzeyde etkileşim kuran ve yalnızca doğrudan talep edildiğinde girdi sağlayan liderlik tarzıdır.

Sosyal bir grupta veya organizasyonda diğerlerini organize eden, yönlendiren, koordine eden ve motive eden otorite figürü.

Fred Fiedler'ın durumsal liderlik teorisine dayanan; liderlik tarzı ile grup durumunun uyumuna odaklanan ve liderlerin durumları kendi tarzlarına göre değiştirebilmesini savunan eğitim yaklaşımı.

Bireylerin, kendileri ve başkaları dahil olmak üzere kimlerin lider olarak sınıflandırılabileceğini otomatik ve kendiliğinden değerlendirdiğini öne süren bir bilgi işleme modelidir.

Bireylerin zihninde lider olarak kabul edilen kişilerin ortak özelliklerini barındıran soyut veya somut bilişsel temsil.

Liderler ile her bir astı arasında kurulan ikili ve ilişkisel bağların kalitesine odaklanan, bu ilişkilerin işgören performansını, kaynak erişimini ve sorumluluk düzeyini doğrudan etkilediğini savunan örgütsel psikoloji yaklaşımıdır.

Bireylerin çevresel ve davranışsal ipuçlarını gözlemleyerek bir kişinin liderlik kapasitesi hakkında çıkarsamalar yapmasını inceleyen örgütsel liderlik modeli.

Liderliği, hem liderlerin hem de izleyenlerin algısal, entelektüel ve zihinsel süreçleri üzerinden tanımlayan ve açıklayan modeller bütünüdür.

Liderliği içsel özellikler veya motivasyonlar yerine, liderlerin başkalarını etkilemek için sergiledikleri öğrenilebilir eylemler ve davranışsal kalıplar aracılığıyla tanımlayan modeller bütünü.

Liderlik etkinliğinin, liderin kişisel özellikleri ile grup durumunun doğası arasındaki etkileşime bağlı olduğunu öne süren modeller bütünü.

Daha önceden resmi bir lideri bulunmayan bir grupta, bir bireyin resmi ya da gayriresmi yollarla grup üyeleri tarafından lider olarak algılanması ve kabul edilmesi süreci.

Bireylerin bilişsel, bilişsel olmayan yetenekleri ile kişilik özelliklerinin liderlik başarısını belirleyen temel faktörler olduğunu savunan yaklaşımlar bütünü.

Liderlerin, takipçilerinin istenen ödüllere ve görev başarısına ulaşabileceği net yollar çizerek etkinlik sağladığını öne süren liderlik modeli.

Bir grubun veya organizasyonun ortak hedeflerine ulaşması için bireyleri organize etme, yönlendirme ve güdülendirme süreçlerinin bütünü.

Liderliğin her çalışma bağlamında grup performansı için mutlak bir zorunluluk olmadığını, belirli çevresel ve yapısal etkenlerin liderin işlevini tamamen devralabileceğini savunan durumsal bir yönetim teorisidir.

Grubun ya da iş ortamının yapısal özellikleri, görev doğası veya üye nitelikleri sayesinde, geleneksel liderlik davranışlarına (yönlendirme, organize etme, motive etme) duyulan ihtiyacı ortadan kaldıran veya azaltan etkenlerdir.

Liderlerin etkinlik düzeyini veya yetersizliğini açıklamak amacıyla geliştirilen; özellik, davranış, durumsal ve bilişsel dinamikleri inceleyen kapsamlı kuramsal yaklaşımlar.

Kadınların ve azınlık gruplarının kurumsal hiyerarşide en üst düzey yetki pozisyonlarına ulaşmasını engelleyen engeller, sapaklar ve çıkmaz sokaklarla dolu karmaşık süreci tanımlayan metafor.

Bir grubun hedeflerine ulaşması için rehberlik etme sorumluluğunu taşıyan bireyin yapısal konumu ve sergilediği tutarlı görev-ilişki davranışları bütünü.

Örgütsel başarı veya başarısızlıkların, durumsal ve çevresel faktörler göz ardı edilerek doğrudan liderin kişisel etkisine atfedilme eğilimi.

Bir liderin bir grubu yönlendirirken, planları uygularken ve bireyleri motive ederken sergilediği tutarlı davranış eğilimleri ve yöntemler bütünü.

Resmi bir yöneticisi veya lideri bulunmayan katılımcı grubunun, belirlenen bir konu etrafında fikir, görüş ve bilgi alışverişinde bulunarak bireysel liderlik potansiyellerini ve sosyal dinamiklerini sergilediği yapılandırılmamış değerlendirme yöntemi.

Liderler ile takipçileri arasındaki ikili ilişkilerin kalitesine ve bu ilişkinin örgütsel sonuçlar üzerindeki belirleyici rolüne odaklanan yönetim ve örgütsel psikoloji teorisi.

Spesifik ve zorlu hedeflerin, belirsiz ya da kolay hedeflere kıyasla bilişsel odaklanmayı, çaba sarfiyatını ve performans çıktısını önemli ölçüde artırdığını savunan kuramsal çerçeve.

İşverenlerin, toplu iş sözleşmesi süreçlerinde çalışanların iş yerinde iş başı yapmalarını ve çalıştırılmalarını toplu olarak engellediği endüstriyel ilişkiler taktiğidir.

Fiedler'ın Durumsal Liderlik Teorisi kapsamında, bireylerin en az uyum sağlayabildiği veya çalışmak istemediği iş arkadaşını değerlendirerek liderlik yönelimini ölçen psikometrik araç.

Bireylerin başkalarıyla sıcak, olumlu ve derinlemesine doyum sağlayan ilişkiler kurma ve bu bağları sürdürme yönündeki kalıcı eğilimi.

Çalışanların hem işlevsel departmanlarına (pazarlama, mühendislik vb.) hem de belirli ürün veya projelere aynı anda rapor verdiği karmaşık bir kurumsal yönetim yapısıdır.

Fabrika ve atölye ortamında el emeğine veya teknik fiziksel güce dayalı işler yürüten çalışan.

Yöneticiler ile çalışanların ortaklaşa belirli, ölçülebilir hedefler belirleyerek performans değerlendirmesi yaptığı sistematik yönetim ve örgütsel psikoloji yaklaşımı.

Bireylerin algılama ve karar alma süreçlerindeki psikolojik tercihlerini dört ikili boyutta kategorize eden popüler bir kişilik envanteridir.

Bir iletişim kanalının sözlü, sözsüz, tonlama ve anında geri bildirim gibi çoklu ipuçlarını iletme kapasitesi ve görece karmaşıklığı.

Bireylerin mekanik becerileri öğrenme yeteneğini ve karmaşık araç-gereçlerin çalışma prensiplerini kavrama kapasitesini ölçen standartlaştırılmış değerlendirme aracı.

Bireylerin makineleri, mekanizmaları ve bunların yapısı ile işleyişinin temel prensiplerini kavrama ve bunlarla başa çıkabilme becerisi.

Bireylerin mekanik bilgi, uzamsal ilişkiler, algısal beceriler ve fiziksel ilkeleri kavrama kapasitesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş standardize psikometrik değerlendirme araçları.

Davranışın hem bireysel özellikler (eğilimler) hem de çevresel koşullar arasındaki karşılıklı ve dinamik etkileşimle belirlendiğini savunan kuramsal yaklaşım.

Kendisinden daha az deneyimli bir bireye bilgi, tecrübe, rehberlik ve psikososyal destek sağlayarak onun mesleki ve kişisel gelişimini hızlandıran deneyimli profesyonel.

Bir bireyin kişisel, akademik veya mesleki gelişimini desteklemek amacıyla daha deneyimli bir kişinin sağladığı rehberlik, teşvik ve yönlendirme süreci.

Güç ve ödüllerin, bireylerin aidiyetlerine veya statülerine göre değil, yetenek, çaba ve başarılarına dayalı olarak dağıtıldığı toplumsal veya politik düzen.

İş yerinde düşmanca bir çalışma ortamının cinsel taciz teşkil ettiğini ve mağdurların bu tacizden zarar gördüklerini kanıtlama yükümlülüğü taşımadığını belirleyen 1986 tarihli dönüm noktası niteliğindeki ABD Yüksek Mahkemesi kararı.

🔹 1. (central disposition): Gordon Allport'un kişilik kuramında, bireyin davranışlarına tutarlılık ve yön veren, her insanda sınırlı sayıda bulunan temel ve belirgin kişilik özellikleridir. 🔹 2. (central tendency): Bir veri setindeki puanların dağılımının orta veya merkez noktasını belirten istatistiksel ölçüt.

Karar alma yetkisinin ve otoritenin hiyerarşik piramidin üst kademelerinde yoğunlaştığı, operasyonel kontrolün ana merkezden sağlandığı yönetim yapısı.

Karar alma yetkisinin hiyerarşinin zirvesinde toplanmak yerine, organizasyonun alt kademelerine ve farklı birimlerine yayıldığı yönetim yapısı.

Sosyal etkileşimlerde ve duygu dışavurumunda sergilenen belirgin duygusal ketlenme ve ölçülü tutum.

🔹 1. (occupation): Benzer beceri, eğitim ve kişisel nitelik gereksinimlerine sahip, ortak görevlerin icra edildiği işler ailesi veya genel anlamda herhangi bir etkinlik ya da uğraşı. 🔹 2. (profession): İleri düzey eğitim, uzmanlaşmış beceriler, etik kurallar ve kamusal hesap verebilirlik gerektiren formel mesleki faaliyet alanı.

Belirli mesleklerin gerekliliklerini, görevlerini, çalışma koşullarını ve bu işleri yürüten bireylerin sahip olması gereken nitelikleri sistematik olarak toplama, işleme ve yorumlama süreci.

Bir meslek mensubunun kariyeri boyunca yetkinliklerini, pratik becerilerini ve teorik bilgisini artırmak için sürdürdüğü sürekli eğitim ve öğrenme süreçlerinin bütünü.

Aynı mesleği icra eden bireylerin paylaştığı; dil, değerler, tutumlar, inançlar ve geleneklerle şekillenen karakteristik düşünce ve davranış kalıbıdır.

Belirli bir meslek grubundaki bireylerin özel bir yetenek, kişilik özelliği veya ilgi testlerinden elde ettiği ortalama ya da tipik puan değeridir.

Belirli bir meslek dalında bireyin potansiyel yeteneğini veya mevcut yeterliliğini ölçmek amacıyla tasarlanmış standartlaştırılmış değerlendirme aracı.

🔹 1. (occupational adjustment): Bireyin kişisel yeteneklerinin, ilgi alanlarının ve kişilik özelliklerinin belirli bir işin nesnel koşulları ve gereklilikleriyle uyum derecesidir. 🔹 2. (vocational adjustment): Bir bireyin kişisel ilgi alanları, özellikleri ve yetenekleriyle en çok uyuşan mesleği veya kariyeri seçme ve bu alanda başarı elde etme derecesi.

🔹 1. (occupational ability): Bireyin belirli mesleki veya profesyonel görevleri yerine getirme kapasitesi olup, genellikle standart mesleki test bataryalarıyla ölçülür. 🔹 2. (vocational aptitude): Belirli bir mesleğin görevlerini başarılı bir şekilde yerine getirmek için gereken kişisel yetenekler ve bilişsel özellikler bütünü.

🔹 1. (professional-aptitude test): Bireylerin belirli bir mesleki eğitime kabulü veya özel bir alandaki iş performansını öngörmek amacıyla kullanılan standardize ölçüm aracı. 🔹 2. (vocational aptitude test): Bireylerin belirli bir meslekte başarı için gerekli olan bilişsel yeteneklerini, ilgi alanlarını ve kişilik özelliklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standartlaştırılmış ölçüm aracı.

Bireyin özel bir görev veya çağrı duygusuyla yöneldiği, kişisel yatkınlıklarına en uygun meslek veya iş alanı.

William Herbert Sheldon'ın somatotip kişilik teorisinde yer alan; kaslı, atletik fiziksel yapıyla ve somatotoni kişilik özellikleri ile karakterize edilen anayasal yapı tipi.

Çalışanların iş ortamındaki çeşitli unsurlardan duydukları memnuniyet derecesini ölçmek için geliştirilmiş, hem uzun (1967) hem de kısa formları bulunan standart öz-bildirim ölçeğidir.

Çalışanların işlerine yönelik içsel ve dışsal faktörlerden ne derece memnun veya memnunsuz olduklarını değerlendiren standart psikometrik ölçüm aracı.

Çalışan annelerin kariyer ilerlemesinden feragat ederek daha esnek çalışma koşullarını veya yarı zamanlı pozisyonları tercih ettiği ya da bu yöne yönlendirildiği profesyonel yoldur.

Bireylerin veya grupların belirli bir hedefe ulaşma yolundaki coşku, amaç duygusu ve özgüven seviyesidir.

Frederick Herzberg'in Çift Faktör Teorisi'nde, işin özüne ait olan ve çalışanların doyum ile motivasyon düzeyini artıran içsel unsurlar.

Makine, ekipman veya çalışma ortamının tasarımı değiştirilerek tehlikelerin kaynağında ortadan kaldırılması veya sınırlandırılması süreci.

Şirketlerin, müşterilerinin geçmiş satın alma davranışlarına dair verileri entegre bilgisayar tabanlarında toplayarak gelecekteki ihtiyaçlarını öngörmek amacıyla kullandığı stratejik yaklaşım.

Özseverlik ve benmerkezcilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş, zorunlu tercihe dayalı bir öz-bildirim ölçeğidir.

ABD Kongresi tarafından 1935 yılında çıkarılan ve çalışanların sendika kurma, toplu pazarlık yapma ve grev hakkını yasal güvence altına alarak işveren haksızlıklarını yasaklayan temel yasal düzenleme.

Kariyer ilerletmek amacıyla iş yerinde ve dışında profesyonel ilişkiler ve bağlantılar kurma süreci.

Grup üyelerinin uyum sağlama baskısını azaltarak karar kalitesini artırmayı hedefleyen, bireysel fikir üretimini ve anonim oylamayı merkeze alan yapılandırılmış bir problem çözme yöntemidir.

Potansiyel tehlikeli durumlarda izlenecek onaylanmış sistematik eylemler bütünü veya katılımcıların eksik verilerle soru sorarak bilgi topladığı ve problem çözme becerilerini geliştirdiği analitik eğitim yöntemi.

Kurumsal yapılarda veya sağlık tesislerinde bireylerin şikayetlerini araştıran ve haklarını savunarak çözüm üreten yetkili kişi veya program.

ABD Ordusu'na bağlı olarak davranışsal ve sosyal bilimler alanında araştırmalar yürüten; askerlerin seçimi, eğitimi ve etkinliğinin maksimize edilmesini hedefleyen resmi araştırma enstitüsüdür.

Gordon Allport'un kişilik teorisinde, birçok insan tarafından paylaşılan ve farklı durumlarda benzer şekilde dışa vurulan kalıcı kişilik özellikleridir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde çalışma ortamlarında iş sağlığı ve güvenliği standartlarını belirleyen ve denetleyen federal kurum.

İş akdi feshedilen çalışanlara, kariyer geçiş süreçlerini yönetebilmeleri ve bu dönemin yarattığı psikolojik yükle başa çıkabilmeleri için sunulan profesyonel rehberlik hizmeti.

Mesleki iş becerilerini ve görev yeteneği kümelerini değerlendirmek üzere bilgi işlem modeli kullanan bir bilişsel değerlendirme programıdır.

Bir kurumun üyeleri tarafından paylaşılan, dil, değer, tutum, inanç ve geleneklerde somutlaşan kendine özgü düşünce ve davranış örüntüsüdür.

Çalışanların bir iş yerindeki muamelelerin, kararların ve kaynak dağılımlarının ne ölçüde adil olduğuna dair öznel algılarını ifade eden çok boyutlu bir örgütsel psikoloji yapısıdır.

Bir çalışanının çalıştığı kuruma duyduğu aidiyet, sadakat ve o kurumun bir parçası kalma yönündeki psikolojik yönelimidir.

Bir kuruluşun mevcut ve potansiyel çalışanlar gözündeki genel cazibesi, algılanan faydaları ve işe alım ile elde tutma süreçlerindeki belirleyici çekim gücü.

Uygulamalı davranış analizinin iş dünyası, endüstri, kamu ve hizmet sektörlerindeki birey ve gruplara entegre edilerek örgütsel verimlilik ve performans sorunlarının çözülmesini hedefleyen bilimsel yaklaşım.

Bir kuruluşun yapısını, süreçlerini, iklimini ve iş verimliliğini etkileyen çevresel etkenlerin sistematik olarak incelenmesi ve analiz edilmesidir.

Bir kuruluş içindeki bireylerin ve grupların etkileşimlerini, bu etkileşimlerin yönünü ve kurumun gelişim, değişim süreçlerini yönlendiren güçler bütünü.

Bir kuruluşun amaçlarına ulaşma derecesini, kaynak edinme becerisini ve çevresel değişimlere uyum sağlama kapasitesini çok boyutlu olarak inceleyen kuramsal yapı.

Örgütsel yapıların ve iklimlerin analizi, bireyler ile iş gruplarının tatmininin maksimizasyonu ve örgütsel değişimin kolaylaştırılması yoluyla örgütsel etkinliğin planlı bir şekilde iyileştirilmesiyle ilgilenen endüstri ve örgüt psikolojisi alt alanı.

Bir kuruluş içindeki otorite, sorumluluk ve emir-komuta zincirini belirleyen katmanlı yapılanmadır.

Çalışanların, içinde bulundukları toplam örgütsel çevreyi algılama biçimi ve bu çevrenin sahip olduğu genel niteliktir.

Yönetici ve çalışanların bir araya gelerek kurum içi değerleri, normları ve varsayımları incelediği, örgütsel hedeflere ulaşmayı kolaylaştıran veya engelleyen unsurları belirlemeyi amaçlayan kapsamlı bir örgütsel gelişim müdahalesidir.

Bir çalışanın, kendisini ait olduğu kurumun değerleri, misyonu ve kimliğiyle bütünleştirerek, kurumun hedeflerini kendi benlik algısının bir parçası haline getirmesi durumu.

Bireylerin veya alt grupların, diğer birey veya departmanların çıkarlarını göz ardı ederek kendi bireysel ya da birimsel çıkarlarını maksimize etmek amacıyla sergiledikleri stratejik davranışlar bütünü.

Çalışanların resmi iş tanımında yer almayan, zorunlu tutulmayan ancak örgütün işleyişine ve etkinliğine gönüllü olarak katkı sağlayan proaktif davranışlarıdır.

Bir organizasyonun çeşitli parça ve unsurlarının düzenlenme biçimi, karşılıklı ilişkileri ve otorite dağılım ağıdır.

Gerçek ya da hipoteze dayalı karmaşık problemleri analiz ederek katılımcıların karar verme ve problem çözme becerilerini geliştiren endüstriyel ve örgütsel eğitim tekniğidir.

Bir programın, örgütün veya eylemin aleni olarak beyan edilmeyen, genellikle sadece uygulayıcılar tarafından bilinen veya ana hedeflere ulaşma çabasından dolaylı olarak doğan planlanmamış işlevidir.

Bireylerin psikolojik niteliklerin ya doğuştan sabit (varlık kuramı) ya da geliştirilebilir (artımlı kuram) olduğuna dair taşıdıkları örtük inançlar bütünü.

Bireylerin, liderleri takipçilerinden ayıran özellikler, nitelikler ve karakteristikler hakkındaki bilinçaltı varsayımları ve zihinsel şemaları.

Bireyin kendi kimliğine dair taşıdığı kesinlik hissi ve sahip olduğu özellikler ile niteliklere olan öz-güveni.

Kişiliği, zaman ve mekân içinde nispeten istikrarlı kalan, bireyin davranışlarını yönlendiren içsel eğilimler ve özellikler bütünü olarak açıklayan yaklaşım.

Bireyin çeşitli kişilik özelliklerine ait test puanlarının ortak bir ölçek üzerinde grafiksel olarak gösterimidir.

Bir kuruluş içerisinde, üretim sürecini organize etme, prosedür geliştirme ve kaliteyi sağlama sorumluluğunu tek başına üstlenen küçük, kendi kendini düzenleyen çalışan odaklı birimler.

Gordon W. Allport'un kişilik gelişim teorisinde propriumun son evresi olup, ergenlik döneminde kimlik arayışı ve uzun vadeli hedeflere yönelik gelecek odaklı planlamaları içeren bilinçli çabalama sürecidir.

Çalışanların harcadıkları zamana göre değil, ürettikleri birim miktar veya çıktı başına ücretlendirildiği endüstriyel bir pekiştirme ve performans yönetim sistemidir.

Bir programın işleyişine yatırım yapmış veya değerlendirme süreçlerinden doğrudan etkilenen sponsorlar, karar alıcılar, personel ve hizmet alıcıların tümü.

Bir ekip üyelerinin çalışma sistemi, görevler ve hedefler hakkında ortak bir bilişsel anlayışa ve bilgi havuzuna sahip olması durumu.

Belirli bir pazarın büyüklüğünü, yapısını, tüketici algılarını, trendlerini ve rekabet dinamiklerini anlamak amacıyla sistematik veri toplama ve analitik değerlendirme süreci.

Bir organizmanın belirli bir görevle karşılaştığında sergilediği, bir sonuca yol açan ya da çevresel etki yaratan davranışsal tepkiler bütünü.

Bir çalışanın işyeri performansının, genellikle yöneticisi tarafından belirli aralıklarla nicel ve nitel yöntemlerle resmi olarak incelenmesi ve geri bildirim verilmesi sürecidir.

Carol Dweck'in motivasyon kuramında, bireyin sahip olduğu yetenek veya nitelikleri başkalarına kanıtlama ve dışsal değerlendirmelerde başarılı görünme amacı güden hedef yönelimidir.

İşveren ile çalışan arasında, beklenen iş çıktıları ile bu çıktılara karşılık verilecek ödül ve tazminatları düzenleyen resmi taahhütname.

Sözel yanıtlar yerine ağırlıklı olarak motor becerilerin, nesne manipülasyonunun ve fiziksel hareket gerektiren görevlerin tamamlanmasını şart koşan yetenek ve beceri ölçüm aracı.

Bireylerin, çalışma ekiplerinin ve organizasyonel yapıların sonuçlarını optimize etmek amacıyla hedef belirleme, yapılandırılmış geri bildirim ve sürekli gelişim süreçlerini entegre eden sistematik bir yönetim yaklaşımıdır.

Bir işletmede, kurumda veya örgütsel yapıda istihdam edilen çalışanların tamamı.

Bir çalışanın genel iş performansının ve işle ilgili kişisel özelliklerinin, genellikle bir yönetici veya danışman tarafından sistematik olarak yargılanması ve derecelendirilmesidir.

Endüstriyel ve örgütsel ortamlarda, belirli bir süre zarfında işten ayrılan çalışanların toplam sayısı ve bu durumun organizasyonel dinamikler üzerindeki yansıması.

Endüstriyel ve örgütsel bağlamda, yeni çalışanların adaptasyonunu sağlayan, bilgi ve becerileri geliştiren ya da tutumları şekillendiren sistematik programlardır.

Endüstriyel ve örgütsel psikolojide, çalışanların eğitime duyduğu gereksinimi, hangi bireylerin bu eğitime ihtiyaç duyduğunu ve eğitime psikolojik/bilişsel olarak hazır bulunurluk düzeylerini belirleme süreci.

Belirli bir pozisyonda başarılı olmak için gereken eğitim, deneyim, yetenek ve kişilik özelliklerini net bir şekilde tanımlayan kriterler listesidir.

Endüstriyel ve örgütsel psikolojinin çalışan seçimi, yerleştirmesi, eğitimi, performans değerlendirmesi ve kariyer danışmanlığı süreçlerini inceleyen alt dalıdır.

Biyografik veriler, mülakatlar ve yetenek testleri gibi sistematik prosedürler kullanarak belirli bir iş pozisyonuna en uygun adayları belirleme sürecidir.

Personel seçimi, işe yerleştirme ve çalışan değerlendirmesinde kullanılan; bireylerin yeteneklerini, becerilerini ve kişilik özelliklerini ölçen her türlü standartlaştırılmış ölçme aracı.

İşe alım sürecindeki başvuru formları, mülakatlar ve testlerden elde edilen bilgiler ile insan kaynakları departmanında tutulan özlük, maaş ve performans kayıtlarının tamamı.

Hiyerarşik yapılarda çalışanların, başarılı oldukları önceki pozisyonlardaki performanslarına dayanarak terfi ettirilmelerini, ta ki artık başarılı olamayacakları ve yetersiz kalacakları bir üst basamağa (yetersizlik düzeyine) ulaşana dek bu sürecin süreceğini öne süren kuram.

Çalışanlar arasındaki etkileşimi, iletişim kalıplarını ve iş akışını optimize etmek amacıyla sabit duvarlar yerine taşınabilir bölmeler, bitkiler ve hareketli mobilyalarla organize edilen esnek çalışma alanı tasarımı.

Bir adayın hava aracı pilotu olmak için gereken bilişsel yeteneklere, el-göz koordinasyonuna ve psikomotor becerilere sahip olup olmadığını belirlemeye yönelik kapsamlı değerlendirme süreci.

Alternatif program ve politika seçeneklerini maliyet-fayda ekseninde sentezlemek, örgütsel hedefleri değerlendirmek ve karar verme süreçlerini rasyonel verilerle yönlendirmek için kullanılan sistematik teknikler bütünüdür.

İş performansının doğrudan motivasyondan ziyade yetenek, çaba ve algılanan ödül adaleti aracılığıyla tatmine ulaştığını savunan, beklenti teorisi temelli kapsamlı bir örgütsel davranış modelidir.

Çeşitli mesleklerdeki iş görevlerini, çalışan davranışlarını ve işin gerektirdiği insan karakteristiklerini sistematik olarak ölçen standartlaştırılmış bir iş analizi aracı.

Bir işin yürütülmesi sırasında kullanılan araçları veya görevleri değil, gereken insan davranışlarını ve süreçlerini 194 maddeyle inceleyen standartlaştırılmış iş analizi aracıdır.

Bireyin kişisel özelliklerinden bağımsız olarak, hiyerarşik yapıda işgal ettiği resmi makamın kendisine sağladığı karar alma ve uyum sağlama yetkisi.

Çalışanın fiziksel veya ruhsal olarak hastalandığı, yaralandığı ya da işlevselliğinin düştüğü durumlarda dahi işe gelerek çalışmaya devam etmesi.

1989 yılında ABD Yüksek Mahkemesi'nin, cinsiyete dayalı kalıp yargıların (gender stereotyping) istihdam süreçlerinde ayrımcılık teşkil ettiğini tescil ettiği dönüm noktası niteliğindeki hukuki karar.

Adaya baskı altında analitik ve yaratıcı becerilerini ortaya koyması için belirli bir mesleki sorun sunulan veya mevcut performans açıklarını gidermek amacıyla ortak çözümler aranan yapılandırılmış mülakat türü.

Bir kuruluşte yönetsel pozisyonda bulunan, bu rol için kapsamlı bir şekilde hazırlanmış, eğitilmiş ve uzmanlaşmış bilgi birikimine sahip uzman kimse.

İş başvurusunda bulunan adayların kişisel ve mesleki özelliklerinin, önceden belirlenmiş ideal veya tipik çalışan profiliyle ne ölçüde örtüştüğünü değerlendirerek işe alım kararı veren sistematik personel seçme yöntemidir.

Gordon W. Allport tarafından ortaya atılan; bireyin benzersiz, tutarlı ve merkezi benlik algısını oluşturan, kişilik boyutlarının tümünü kapsayan bütüncül kavram.

Uyuşmazlıkları çözen veya kaynakları tahsis eden süreçlerin, nihai kararın adilliğinden bağımsız olarak tarafsız ve adil yöntemlerle yürütülmesi.

Bireyin kendi içsel değerleri, hedefleri ve seçimleri doğrultusunda şekillendirdiği, kurumsal yapılardan ziyade kişisel özerkliğe dayanan esnek kariyer modeli.

Çalışan ile işveren arasında, yazılı sözleşmelerde yer almayan; karşılıklı beklentileri, örtük yükümlülükleri ve algılanan vaatleri kapsayan soyut mutabakat.

Psikolojik prensiplerin ekonomi, işletme ve endüstri gibi alanlarda pratik olarak uygulanması ve bireylerin davranışlarını yönlendirmek ya da kontrol etmek amacıyla kullanılması.

Personel seçme ve yerleştirme süreçlerinde, ölçme aracının standart hatasını baz alarak benzer puanları tek bir aralıkta (bantta) toplama ve bu aralıktaki adayları eşit nitelikli kabul etme yaklaşımı.

Ücret ve maaş seviyelerini belirlemek amacıyla, işlerin telafi edilebilir faktörlerine göre derecelendirilerek puanlandığı ve toplam puana göre değerlendirildiği yaygın bir iş değerlendirme tekniği.

Bir bireyin geçmiş yaşam olaylarına, iş deneyimlerine veya çevresel uyaranlara verdiği psikolojik tepkilerin ve etkileşimler zincirinin bütünü.

Çalışan değerlendiricilerine ortak bir standart kazandırmak ve performans derecelendirmelerinde hata payını minimize etmek amacıyla verilen yapılandırılmış eğitim programı.

Ödüllerin bireysel başarıya dayalı olarak dağıtıldığı ve bir bireyin başarısının diğerlerinin elde edeceği kazancı doğrudan azalttığı performans ortamı.

Bireyin nesnel rekabetçi durumları aktif olarak arama ve kendi performansını bir standart veya eşdeğer yetenekteki başka bir kişinin başarısıyla karşılaştırma eğilimi.

Üyeleri veya dış bir otorite tarafından belirli amaçlar doğrultusunda kasıtlı olarak oluşturulan, açık kurallara, rollere ve üyelik kriterlerine sahip yapılandırılmış sosyal birim.