Endüstri ve Örgüt Psikolojisi
Aşağı Yönlü İletişim
Downward Communication
Hiyerarşik olarak daha üst statüdeki bireylerin veya yönetim kademesinin, alt kademedeki çalışanlara bilgi, talimat ve yönerge aktarması süreci.
Başarı Odaklı Liderlik
Achievement-oriented Leadership
Liderin, izleyenlerine yüksek düzeyde güven duyarak zorlu hedefler koyması ve sürekli gelişimi, kusursuz performans sergilemeyi teşvik etmesiyle karakterize edilen liderlik stili.
Biyografik Veri
Biodata
Bireyin geçmiş yaşam deneyimlerini, iş geçmişini, alışkanlıklarını, tutumlarını ve değerlerini sistematik olarak inceleyen ve gelecekteki davranışları öngörmede kullanılan veri formu.
Blake-mouton Yönetim Tarzı Matrisi
Blake–mouton Managerial Grid
Liderlik davranışlarını 'üretime odaklanma' ve 'insana odaklanma' olmak üzere iki ana eksende değerlendiren dokuzluk ölçekli iki boyutlu yönetim modeli.
Büro Yatkınlığı
Clerical Aptitude
Büro işleri için gereken algısal hız, hata tespiti, sayısal ve sözel becerileri edinme kapasitesi.
Cekisme-secim-ayrilis Modeli
ASA Model
Organizasyonel psikolojide, benzer özelliklere sahip bireylerin belirli bir kuruma ilgi duyduğunu, kurumun bu kişileri seçtiğini ve uyum sağlayamayanların zamanla sistemden ayrıldığını savunan teori.
Çekim-seçim-uzaklaşma Modeli
Attraction–selection–attrition Model (ASA Model)
Bireylerin kişilikleri ve değerleriyle uyumlu kurumlara yöneldiği, örgütlerin benzer profilleri seçtiği ve uyumsuz bireylerin zamanla sistemden ayrılmasıyla kurumsal homojenliğin arttığını savunan örgütsel psikoloji modeli.
Çeşitlilik Eğitimi
Diversity Training
Çalışanların kültürel, etnik, ırksal, toplumsal cinsiyet ve cinsel yönelim gibi bireysel farklılıkları anlamalarını ve bu farklılıklarla etkin bir şekilde başa çıkmalarını amaçlayan kurumsal gelişim programı.
Davranışsal Gözlem Ölçeği
Behavioral Observation Scale (BOS)
Bir bireyin iş performansını ya da klinik durumunu, belirli davranışların sergilenme sıklığını derecelendirerek ölçen davranış temelli değerlendirme aracı.
Davranışsal Olarak Demirlenmiş Derecelendirme Ölçeği
BARS
Çalışan veya bireylerin performansını, işe özgü somut davranış tanımları ve örnekleri üzerinden değerlendiren psikometrik ölçüm aracı.
Davranışsal Olarak Temellendirilmiş Derecelendirme Ölçeği
Behaviorally Anchored Rating Scale (BARS)
Çalışan performansını, iş içindeki somut ve gözlenebilir davranış örneklerini derecelendirme basamaklarına sabitleyerek değerlendiren psikometrik ölçüm aracı.
Değerlendirilebilir İş Faktörleri
Compensable Job Factors
Bir pozisyonun ücret oranını belirlemede kullanılan; beceri, çaba, eğitim, sorumluluk ve çalışma koşulları gibi kriterlerin bütünü.
Değerlendirme Araştırması
Assessment Research
Bir örgütsel birimin işleyişini anlamak ve bu yapıya yönelik iyileştirme ya da değişim önerileri geliştirmek amacıyla yürütülen sistematik incelemedir.
Değerlendirme Merkezi
Assessment Center
Bireylerin örgütsel bağlamdaki gelecekteki gelişim potansiyelini ve iş performansını simülasyon temelli çoklu yöntemlerle gözlemleyerek değerlendiren yapılandırılmış süreçler bütünü.
Devam Bağlılığı
Continuance Commitment
Bir çalışanın, iş değiştirmemenin maliyeti, yarattığı zorluk veya elverişsizlikler nedeniyle örgüte karşı hissettiği kalma zorunluluğu.
Devamsızlık Kültürü
Absence Culture
Çalışanların ve yöneticilerin, izin haklarını yalnızca zorunlu durumlarda kullanılan bir teminat olarak değil, fiilen tüketilmesi gereken ek bir hak olarak görmelerini meşrulaştıran enformel örgütsel norm.
Duygusal Bağlılık
Affective Commitment
Çalışanın örgütle kurduğu duygusal özdeşleşme, katılım ve hedefleri benimseme derecesini yansıtan örgütsel bağlılık bileşeni.
EEOC
EEOC
ABD'de işe alım ve istihdam süreçlerinde ayrımcılığı önlemek ve yasal düzenlemeleri denetlemekle sorumlu federal devlet kurumu.
Gerçek Mesleki Yeterlilik Şartı
BFOQ
İstihdam süreçlerinde belirli bir demografik özelliğin (cinsiyet, yaş, din vb.) işin gereğini yerine getirmek için zorunlu ve mutlak bir şart olarak yasal kabul edilmesi durumu.
İletişim Analizi
Communication Analysis
Bireylerin ve özellikle kurumsal çalışanların sözlü ve yazılı etkileşimlerinin yapısal örüntülerini inceleyerek süreçleri iyileştirmeyi ve aksaklıkları gidermeyi amaçlayan akademik inceleme.
İş Psikolojisi
Business Psychology
Psikolojik ilke, yöntem ve tekniklerin iş dünyasındaki süreçlere, organizasyonel yapılara ve insan davranışlarına uygulanmasını inceleyen uygulamalı bilim dalı.
Kariyer Atölyesi
Career Workshop
Mesleki fırsatların ve gereksinimlerin derinlemesine incelendiği, katılımcıların ortak bir çalışma grubu içinde yönlendirildiği mesleki rehberlik müdahalesi.
Kariyer Planlama
Career Planning
Bireyin mesleki arzularını ve yeteneklerini, mevcut pazar fırsatlarıyla gerçekçi biçimde eşleştirmesini sağlayan yapılandırılmış mesleki rehberlik süreci.
Kariyer Rehberliği
Career Guidance
Bireylerin mesleki gelişim süreçlerini yönetmelerine, yeteneklerini keşfetmelerine ve uygun kariyer yollarını seçmelerine yardımcı olan sistematik destek süreci.
Kriter Boyutları
Criterion Dimensions
Endüstri ve örgüt psikolojisinde, bir çalışanın genel iş performansını çok yönlü olarak değerlendirmekta kullanılan birden fazla standart veya değişken kümesidir.
Kriter Verisi
Criterion Data
Çalışanların iş performansını ölçmek ve değerlendirmek amacıyla yöneticilerden, kayıtlardan veya çeşitli dış kaynaklardan elde edilen somut bilgi ve metriklerdir.
Liderliğin Atıf Teorisi
Attribution Theory Of Leadership
Bireylerin çevresel ve davranışsal ipuçlarını gözlemleyerek bir kişinin liderlik kapasitesi hakkında çıkarsamalar yapmasını inceleyen örgütsel liderlik modeli.
Liderliğin Durumsallık Kuramı
Contingency Theory Of Leadership
Liderlik etkinliğinin, liderin kişisel özellikleri ile grup durumunun doğası arasındaki etkileşime bağlı olduğunu öne süren modeller bütünü.
Ordu Araştırma Enstitüsü
ARI
ABD Ordusu'na bağlı olarak davranışsal ve sosyal bilimler alanında araştırmalar yürüten; askerlerin seçimi, eğitimi ve etkinliğinin maksimize edilmesini hedefleyen resmi araştırma enstitüsüdür.
Sınıflandırma Yöntemi
Classification Method
Endüstri ve örgüt psikolojisinde, işlerin unvan ve tanımlarına dayanarak önceden belirlenmiş kategorilere atanması ve buna göre ücretlendirilmesi süreci.
Sınır Aşan Rol
Boundary Spanning
Bir organizasyonun iç ağları ile dış çevresi arasında bilgi akışını, filtrelemeyi ve köprü kurmayı sağlayan bireylerin üstlendiği kritik işlev.
Ters Etki
Adverse İmpact
Yasal olarak korunan demografik grupların işe alım, terfi veya istihdam süreçlerinde dezavantajlı duruma düşmesine neden olan tarafsız görünümlü kurumsal uygulama veya kriterlerin zedeleci sonucu.
Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı
Counterproductive Work Behavior (CWB)
Bir organizasyonun veya çalışanlarının hedeflerini baltalayan, kurumsal etkinliğe zarar veren istenmeyen kasıtlı iş yeri davranışları bütünü.
Yapıcı Yüzleşme
Constructive Confrontation
Çalışanların ceza veya suçlama korkusu olmaksızın iş yeri sorunlarını açıkça tartıştığı, analiz ettiği ve çözümler planladığı örgütsel gelişim müdahalesidir.
Yetke Devri
Delegation Of Authority
Bir yöneticinin, alt kademedeki çalışanlara belirli görevleri ve bu görevleri yerine getirme sorumluluğunu aktarması, ancak nihai hesap verme yükümlülüğünü kendi üzerinde tutması süreci.