Amaçlara Göre Yönetim
Management By Objectives (MBO)
Tanım
Organizasyonel gelişimi desteklemek amacıyla somut hedeflerin ortaklaşa belirlendiği ve performansın bu hedeflere ulaşma derecesine göre değerlendirildiği sistematik bir yönetim yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Orta ölçekli bir yazılım şirketinde, insan kaynakları departmanı çalışanların performansını artırmak amacıyla amaçlara göre yönetim programını devreye sokar. Yazılım mühendisleri ve takım liderleri her çeyrek başında bireysel ve departman hedeflerini birlikte belirler; çeyrek sonunda ise başarı oranları şeffaf bir değerlendirme matrisi üzerinden analiz edilerek ödüllendirme sistemine entegre edilir.
Derin Analiz
Endüstri ve örgüt psikolojisi bağlamında amaçlara göre yönetim, Peter Drucker tarafından kavramsallaştırılmış ve çalışan motivasyonu ile performans optimizasyonunu hedefleyen bilişsel-davranışsal bir çerçeve sunar. Süreç; üst yönetim ile alt kademe çalışanların karşılıklı olarak belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, gerçekçi ve zaman sınırlı (SMART) hedefler üzerinde mutabık kalmasını gerektirir. Bilişsel olarak, açık hedeflerin varlığı bireylerin yönelimini artırır, dikkatini ilgili görevlere odaklar ve kalıcı bir öz-düzenleme mekanizması tetikler. Klinik ve örgütsel değerlendirmelerde, bu tür programların katılımcı karar alma süreçleri, yeni teşvik sistemleri ve iş tasarımı (job design) ile desteklenmesi, çalışan tükenmişliğini (burnout) azaltırken mesleki yetkinlik algısını (self-efficacy) pekiştirir.
Etimoloji
İngilizce 'management' (yönetim, Fransızca 'menagement' ve Latince 'manus' [el] kökünden) ve 'objective' (hedef, Latince 'obiectivus') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Performans Değerlendirmesi ile karıştırılır; ancak performans değerlendirmesi geçmişe dönük bir yargılama süreciyken, amaçlara göre yönetim geleceğe dönük hedef uyumu ve karşılıklı katılım süreçlerini merkeze alır.