Dinamik Etki Yasası
Dynamic Effect Law
Tanım
Amaca yönelik davranışların, hedefe etkili bir şekilde ulaştıkça alışkanlık haline geldiğini savunan öğrenme ve motivasyon teorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir reklam müdürünün, her kampanya döneminde stresle başa çıkmak için önce bilişsel olarak alternatif stratejiler denemesi, ancak en etkili yöntemin 'öğle arasını yürüyüşle geçirmek' olduğunu fark etmesi ve bu davranışın zamanla bilinçli bir karar olmaktan çıkıp otomatik bir stres yönetimi alışkanlığına dönüşmesi.
Derin Analiz
Dinamik Etki Yasası, Raymond B. Cattell'in kişilik ve motivasyon teorisinin merkezinde yer alan, davranışın pekişme dinamiklerini açıklayan bir modeldir. Klasik ve edimsel koşullandırmanın ötesine geçerek, bireyin dinamik yapısındaki (ergler ve sentimentler) dürtülerin, hedefe ulaşma sürecindeki başarı oranıyla nasıl kalıcı davranış kalıplarına (alışkanlıklara) dönüştüğünü inceler. Bilişsel ve davranışsal bilimler kesişiminde, bireyin içsel motivasyon vektörlerinin dışsal çevreyle etkileşiminde hangi yolları 'otomatikleştireceğini' belirleyen matematiksel ve ampirik bir temele dayanır. Nörobiyolojik düzeyde ise bu süreç, bazal ganglion devrelerindeki dopaminerjik pekiştirme döngüleri ve hedef odaklı davranışların prosedürel belleğe (alışkanlık devrelerine) devri ile uyumludur.
Etimoloji
Yunanca 'dynamis' [güç, hareket] ve Latince 'effectus' [etki, netice] + Orta İngilizce 'lawe' [kural, yasa] sözcüklerinin bileşimiyle Raymond B. Cattell tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Edward Thorndike'ın Etki Yasası (Law of Effect) ile sıklıkla karıştırılır; Thorndike yasası genel bir deneme-yanılma ve haz/ödül bağına odaklanırken, Cattell'in Dinamik Etki Yasası özellikle dinamik kişilik yapıları ve hedef odaklı ergsal tatminlerin alışkanlıklaşma süreçlerine odaklanır.