İş Bileşeni Yöntemi
Job-component Method
Tanım
İş içerisindeki benzerliklerin çalışanlar üzerinde benzer talepler yarattığı ve buna bağlı olarak eşdeğer ücret ölçeklerini haklı çıkardığı varsayımına dayanan bir iş değerlendirme tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Büyük bir üretim ve teknoloji şirketinde, farklı departmanlarda çalışan otomasyon mühendisleri ile veri analistlerinin maaş skalasını belirlemek için iş bileşeni yöntemi uygulanır. PAQ verileri üzerinden yapılan istatistiksel analizde, her iki pozisyonun da benzer düzeyde 'bilişsel işleme' ve 'karar verme' bileşenleri içerdiği tespit edilir ve bu doğrultuda eşit ücret bandına yerleştirilirler.
Derin Analiz
Endüstri ve örgüt psikolojisi ile insan kaynakları yönetiminde kullanılan bu yöntem, özellikle karmaşık işlerin rasyonel ve adil bir temelde sınıflandırılmasını sağlar. Pozisyon Analizi Anketi (Position Analysis Questionnaire - PAQ) gibi araçlardan elde edilen ampirik verilerin çok değişkenli istatistiksel analizine dayanır. Temel mekanizma, işlerin bütünsel olarak değerlendirilmesi yerine, işi oluşturan spesifik görevlerin, becerilerin ve sorumluluk bileşenlerinin (bileşenlerin) ayrı ayrı ölçülmesine ve bu bileşenlerin iş yükü ile zorluk derecesinin matematiksel olarak modellenmesine dayanır. Böylece sübjektif insan yargısının yanıltıcı etkileri en aza indirilir.
Etimoloji
İngilizce 'job' (iş, görev) ve Latince 'componere' (birlikte yerleştirmek, oluşturmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sınıflandırma yöntemi (işleri önceden belirlenmiş genel kategorilere ayırır), faktör-karşılaştırma yöntemi (belirli telafi edilebilir faktörleri para birimi cinsinden değerlendirir), puan yöntemi (iş bileşenlerine sayısal puanlar atar) ve derecelendirme yöntemi (işleri genel büyüklüklerine göre sıraya koyar). İş bileşeni yöntemi ise bu geleneksel yöntemlerden farklı olarak doğrudan istatistiksel veri analizine ve ampirik bileşen modellemesine dayanır.