Derecelendirme Yöntemi
Gradation Method
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işitme laboratuvarında, araştırmacının deneye katılan bireyin ses frekansındaki en küçük değişimi fark edebilme eşiğini ölçmek istemesi. Araştırmacı, ses şiddetini ardışık olarak milibes cinsinden eşit ve küçük kademelerle artırır veya azaltır; katılımcının her kademedeki değişim raporlaması kaydedilerek fark eşiği hesaplanır.
Derin Analiz
Derecelendirme yöntemi, klasik psikofiziğin temel taşlarından biri olup, bireyin uyaran şiddetindeki değişimleri ne kadar hassasiyetle ayırt edebildiğini nicel olarak saptamak için kullanılır. Fechnerci gelenekte, duyum eşiklerinin ve fark eşiklerinin (JND - Just Noticeable Difference) saptanmasında uyaranın sürekli ve kontrollü bir biçimde küçük kademelerle artırılması veya azaltılmasına dayanır. İstatistiksel olarak, elde edilen verilerin güvenilirliği, kullanılan birimlerin eşit aralıklı olmasına ve deneysel hata payının (gözlemci yanlılığı veya adaptasyon etkileri gibi) dengeleme teknikleriyle kontrol altına alınmasına bağlıdır. Bilişsel psikoloji ve algı çalışmalarında, fiziksel uyaranın psikolojik izdüşümünün matematiksel fonksiyonlarını modellemek için kritik bir metodolojik zemin sunar.
Etimoloji
Latince 'gradatio' (basamak basamak yükselme veya ilerleme, 'gradus' [adım, basamak] kökünden) ve Yunanca 'methodos' (yol, takip edilen yöntem) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Limitler yöntemi (method of limits) ile sıklıkla karıştırılır; limitler yönteminde uyaran katılımcının eşiği aşana veya kaybolana kadar sürekli bir yönde ilerletilirken, derecelendirme yönteminde küçük ve eşit aralıklı birimler üzerinden nicel bir derecelendirme ve kademelendirme esastır.