MBTI
MBTI
Tanım
Bireylerin algılama ve karar alma süreçlerindeki psikolojik tercihlerini dört ikili boyutta kategorize eden popüler bir kişilik envanteridir.
Örnek Vaka / Uygulama
İK uzmanı, departman içi iletişim çatışmalarını çözmek amacıyla çalışanlarına MBTI uygular. Sonuçta bir çalışanın 'INTJ' (İçe dönük, Sezgisel, Düşünen, Yargılayan), diğerinin ise 'ESFP' (Dışa dönük, Duyusal, Hisseden, Algılayan) profiline sahip olduğunu görerek, iki bireyin bilgi işleme ve karar verme süreçlerindeki taban tabana zıt yaklaşımlarını analiz eder.
Derin Analiz
Psikometri ve kişilik psikolojisi literatüründe MBTI, Carl Jung'un arketipleri ve analitik psikoloji teorisi üzerine kuruludur. Araç; dışadönüklük/içedönüklük (E/I), sezgi/duyu (N/S), düşünce/hissetme (T/F) ve yargılama/algılama (J/P) olmak üzere dört temel zıtlık ekseni üzerinden 16 farklı kişilik kombinasyonu üretir. Ancak modern psikometri ve akademik klinik psikoloji camiasında, bu tipolojinin kategorik yapısı (bireyleri keskin kutuplara ayırması), test-tekrar test güvenirliğindeki dalgalanmalar ve yapı geçerliliğinin zayıflığı nedeniyle eleştirilir. Beş Faktör Kişilik Kuramı (Big Five) gibi süreklilik esaslı modeller bilimsel geçerlilik açısından MBTI'a kıyasla daha üstün kabul edilir; buna rağmen kurumsal koçluk, endüstriyel psikoloji ve kariyer danışmanlığında yaygın bir pratik araç olmaya devam etmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'Myers–Briggs Type Indicator' (Myers–Briggs Tip Göstergesi) ifadesinin kısaltmasıdır; Katharine Cook Briggs ve kızı Isabel Briggs Myers tarafından Carl Jung'un psikolojik tipler teorisine dayanarak geliştirilmiştir.
Karıştırmayın
Beş Faktör Kişilik Envanteri (Big Five) ile karıştırılır; Big Five bilimsel olarak geçerli bir boyutsal model sunarken, MBTI insanları kategorik kutuplara hapsettiği için akademik olarak spekülatif bulunur.