İçedönüklük
İntroversion
Tanım
İlgi ve enerjinin dış dünyadaki uyaranlar yerine bireyin kendi içsel dünyasına, düşünce ve duygularına yönelmesini karakterize eden geniş kapsamlı bir kişilik boyutu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun ve kalabalık bir departman toplantısının ardından, dışadönük bir çalışan enerjisini toplamak için sosyal etkinliklere veya akşam yemeklerine yönelirken; içedönük bir çalışan, maruz kaldığı aşırı sosyal uyarılmayı sönümlemek ve bilişsel kaynaklarını yeniden şarj etmek amacıyla yalnız kalabileceği sakin bir ortamda vakit geçirmeyi ve bireysel projelere odaklanmayı tercih eder.
Derin Analiz
Carl Jung'un analitik psikoloji kuramında temellerini atan ve günümüzde Beş Büyük Kişilik Kuramı'nın (Big Five) temel alt boyutlarından biri olarak kabul edilen içedönüklük, bir patoloji değil, nörobiyolojik temelleri olan bir temperament ve kişilik yönelimidir. Eysenck'in uyarılma kuramına göre içedönük bireyler, merkezi sinir sistemlerinde daha yüksek bazal kortikal uyarılma düzeyine sahiptirler. Bu durum, onların dış dünyadan gelen aşırı duyusal ve sosyal uyaranlar karşısında hızlıca duyusal doygunluğa veya yorgunluğa ulaşmalarına neden olur. Dolayısıyla enerji depolamak ve homeostasiyi korumak amacıyla yalnızlığı, derinlemesine düşünmeyi, öngörülebilir ve düşük uyarıcılı ortamlarda bulunmayı tercih ederler. Davranışsal düzeyde ihtiyatlılık, sessizlik, ketlenme ve sosyal etkileşimlerde seçicilikle kendini gösterir.
Etimoloji
Latince 'intro-' (içeriye, iç kısma doğru) ve 'vertere' (döndürmek, çevirmek) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal anksiyete veya çekingen kişilik bozukluğu ile sıklıkla karıştırılır. Ancak içedönüklük bir korku, kaygı veya işlevsellik kaybı değil, bilinçli bir yönelim ve tercih meselesidir; sosyal anksiyete ise sosyal ortamlarda değerlendirilme korkusu ve yoğun kaygı içerir.