Transaksiyonel Liderlik
Transactional Leadership
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Uluslararası bir lojistik şirketinde depo müdürü, aylık sevkiyat kotasını eksiksiz ve hatasız dolduran vardiya ekiplerine prim (koşullu ödül) vaat ederken, süreçte kural ihlali yapan veya hedefin gerisinde kalan çalışanların yıllık performans değerlendirmelerinde olumsuz not alacağını ve mesai kısıtlamasına gidileceğini (ceza/maddi mahrumiyet) açıkça belirtir.
Derin Analiz
Transaksiyonel liderlik, örgütsel psikoloji ve endüstri/örgüt (İÖ) psikolojisinde, dışsal motivasyon (extrinsic motivation) ve koşullu pekiştirme (contingent reinforcement) ilkeleri üzerine kuruludur. James MacGregor Burns'ün siyaset bilimi temelli çalışmalarıyla literatüre giren bu kavram, daha sonra Bernard Bass tarafından örgütsel bağlama uyarlanmıştır. Sistem; istisna ile yönetim (management-by-exception) ve koşullu ödül (contingent reward) alt boyutlarıyla işler. Lider, görevlerin yerine getirilmesi karşılığında maddi veya statüsel kazançlar vadederken, hedeflere ulaşılamadığında düzeltici önlemler veya cezalar devreye sokar. Bilişsel ve davranışsal açıdan, çalışanların içsel motivasyonunu veya öz-belirlenimini (self-determination) artırmaktan ziyade, hiyerarşik uyumu, operasyonel verimliliği ve kısa vadeli hedef odaklılığı maximize eder.
Etimoloji
İngilizce 'transaction' [işlem, alım satım, karşılıklı iş yapma] kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Latince 'transigere' [uzlaşmak, tamamlamak, bir işi bitirmek; trans- [öteye, karşılıklı] + agere [yapmak, yürütmek]] fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Dönüşümcü liderlik (transformational leadership) ile sıklıkla karıştırılır; dönüşümcü liderlik içsel motivasyon, vizyoner ilham ve bireysel gelişim odaklıyken, transaksiyonel liderlik tamamen rasyonel bir alışveriş ilişkisine, kurallara ve dışsal pekiştireçlere dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dışsal Motivasyon
Dışsal Motivasyon
Extrinsic Motivation
Bireyin belirli bir davranışı, içsel tatmin veya merak yerine ödül kazanmak ya da ceza ve yaptırımlardan kaçınmak gibi dışsal pekiştireçlerin etkisiyle sergilemesi durumu.
İncele