Dışsal Motivasyon

Extrinsic Motivation

Tanım

Bireyin belirli bir davranışı, içsel tatmin veya merak yerine ödül kazanmak ya da ceza ve yaptırımlardan kaçınmak gibi dışsal pekiştireçlerin etkisiyle sergilemesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yazılım mühendisi bir bireyin, aslında kodlama yapmaktan hiç hoşlanmaması ve bu alana ilgi duymamasına rağmen, her ay düzenli olarak yüksek prim ve ikramiye alabilmek için mesai saatleri boyunca zorunlu projeleri tamamlaması.

Derin Analiz

Öz-belirleme kuramı (Self-Determination Theory) çerçevesinde dışsal motivasyon, davranışın otonom bir şekilde değil, dışsal bir gücün yönlendirmesiyle başladığını ve sürdüğünü gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç genellikle beynin ödül mekanizmalarını, özellikle mezolimbik dopaminerjik yolağı (ventral tegmental alandan nükleus accumbens'e uzanan projeksiyonlar) aktive eder. Ancak içsel motivasyondan farklı olarak, dışsal odaklı eylemlerde birey görevin kendisine değil, edineceği sonuca (para, statü, onay) odaklanır. Bu durum, uzun vadede 'aşırı Gerekçelendirme Etkisi' (overjustification effect) yaratabilir; yani halihazırda var olan içsel ilgi, dışsal bir ödülün eklenmesiyle zamanla zayıflayabilir.

Etimoloji

Latince 'extinsecus' (dışarıdan, dış kökenli) sözcüğü ile Latince 'movere' (hareket ettirmek, tahrik etmek) fiilinden türetilen motivus kökünün birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İçsel motivasyon ile sıkça karıştırılır. Ayırt edici fark şudur: İçsel motivasyonda eylemin kendisi tatmin ediciyken ve dış bir ödül gerektirmezken, dışsal motivasyonda eylem sadece amaca ulaşmak (ödül almak ya da cezadan kaçınmak) için bir araçtır.

Keşfetmeye Devam Edin

Hareket Art Etkisi

Motion Aftereffect (MAE)

Hareketli bir uyarıcıya uzun süre odaklandıktan sonra, durağan nesne veya sahnelerin zıt yönde hareket ediyormuş gibi algılanmasıyla ortaya çıkan görsel yanılsama.

İncele

Konuşmasal Çıkarım

Conversational İnference

Bireylerin bir sohbet sırasında, söylenenlerin ötesine geçerek açıkça ifade edilmeyen niyetleri, bağlamsal ipuçlarını ve kültürel normları kullanarak anlamlandırma sürecidir.

İncele

Psikolojik Zaman

Psychological Time

Bireyin zamanın akışını öznel olarak algılama, tahmin etme ve deneyimleme biçimidir.

İncele

Dahil Etme/hariç Tutma Modeli

İnclusion/exclusion Model

Bağlamsal özelliklerin hedefin geçici zihinsel temsiline dahil edilmesinin asimilasyon etkilerine, aşırı bağlamsal özelliklerin ise bu temsilden hariç tutulmasının kontrast etkilerine yol açtığını öne süren yargı teorisi.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Dışsal Motivasyon

Extrinsic Motivation

Tanım

Bireyin belirli bir davranışı, içsel tatmin veya merak yerine ödül kazanmak ya da ceza ve yaptırımlardan kaçınmak gibi dışsal pekiştireçlerin etkisiyle sergilemesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yazılım mühendisi bir bireyin, aslında kodlama yapmaktan hiç hoşlanmaması ve bu alana ilgi duymamasına rağmen, her ay düzenli olarak yüksek prim ve ikramiye alabilmek için mesai saatleri boyunca zorunlu projeleri tamamlaması.

Derin Analiz

Etimoloji

Latince 'extinsecus' (dışarıdan, dış kökenli) sözcüğü ile Latince 'movere' (hareket ettirmek, tahrik etmek) fiilinden türetilen motivus kökünün birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Hareket Art Etkisi

Motion Aftereffect (MAE)

Hareketli bir uyarıcıya uzun süre odaklandıktan sonra, durağan nesne veya sahnelerin zıt yönde hareket ediyormuş gibi algılanmasıyla ortaya çıkan görsel yanılsama.

İncele

Konuşmasal Çıkarım

Conversational İnference

Bireylerin bir sohbet sırasında, söylenenlerin ötesine geçerek açıkça ifade edilmeyen niyetleri, bağlamsal ipuçlarını ve kültürel normları kullanarak anlamlandırma sürecidir.

İncele

Psikolojik Zaman

Psychological Time

Bireyin zamanın akışını öznel olarak algılama, tahmin etme ve deneyimleme biçimidir.

İncele

Dahil Etme/hariç Tutma Modeli

İnclusion/exclusion Model

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet