Dışsal Motivasyon
Extrinsic Motivation
Tanım
Bireyin belirli bir davranışı, içsel tatmin veya merak yerine ödül kazanmak ya da ceza ve yaptırımlardan kaçınmak gibi dışsal pekiştireçlerin etkisiyle sergilemesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yazılım mühendisi bir bireyin, aslında kodlama yapmaktan hiç hoşlanmaması ve bu alana ilgi duymamasına rağmen, her ay düzenli olarak yüksek prim ve ikramiye alabilmek için mesai saatleri boyunca zorunlu projeleri tamamlaması.
Derin Analiz
Öz-belirleme kuramı (Self-Determination Theory) çerçevesinde dışsal motivasyon, davranışın otonom bir şekilde değil, dışsal bir gücün yönlendirmesiyle başladığını ve sürdüğünü gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç genellikle beynin ödül mekanizmalarını, özellikle mezolimbik dopaminerjik yolağı (ventral tegmental alandan nükleus accumbens'e uzanan projeksiyonlar) aktive eder. Ancak içsel motivasyondan farklı olarak, dışsal odaklı eylemlerde birey görevin kendisine değil, edineceği sonuca (para, statü, onay) odaklanır. Bu durum, uzun vadede 'aşırı Gerekçelendirme Etkisi' (overjustification effect) yaratabilir; yani halihazırda var olan içsel ilgi, dışsal bir ödülün eklenmesiyle zamanla zayıflayabilir.
Etimoloji
Latince 'extinsecus' (dışarıdan, dış kökenli) sözcüğü ile Latince 'movere' (hareket ettirmek, tahrik etmek) fiilinden türetilen motivus kökünün birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İçsel motivasyon ile sıkça karıştırılır. Ayırt edici fark şudur: İçsel motivasyonda eylemin kendisi tatmin ediciyken ve dış bir ödül gerektirmezken, dışsal motivasyonda eylem sadece amaca ulaşmak (ödül almak ya da cezadan kaçınmak) için bir araçtır.