Hareket Art Etkisi
Motion Aftereffect (MAE)
Tanım
Hareketli bir uyarıcıya uzun süre odaklandıktan sonra, durağan nesne veya sahnelerin zıt yönde hareket ediyormuş gibi algılanmasıyla ortaya çıkan görsel yanılsama.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcı, laboratuvar ortamında bilgisayar ekranında sürekli sağa doğru akan dikey çubuklara 60 saniye boyunca bakar. Süre sonunda ekranda tamamen sabit duran bir ızgara belirdiğinde, katılımcı ızgaranın sol tarafa doğru kaydığını rapor eder. Bu deney, görsel sistemin hareket kodlama mekanizmalarındaki adaptasyonun ampirik kanıtıdır.
Derin Analiz
Hareket art etkisi (MAE), birincil görsel kortekste (V1) ve özellikle orta zamanlı alanda (MT/V5) yer alan yön seçici nöronların yorulması veya adaptasyon sürecine girmesiyle açıklanır. Belirli bir yöne (örneğin aşağı doğru) hareket eden bir uyarıcıya uzun süre maruz kalındığında, o yöne duyarlı nöronlar aşırı uyarılır ve ateşleme hızları düşer (adaptasyon). Bu uyarıcı kesilip durağan bir sahneye bakıldığında, karşı yöne duyarlı (örneğin yukarı doğru) nöronların bazal ateşleme oranları, yorulmuş olan nöronların oranına göre baskın gelir. Bu sinirsel asimetri, beyin tarafından hareket olarak yorumlanır. En klasik örneği, bir şelalenin akışına uzun süre bakıldıktan sonra yandaki kayalıkların yukarı doğru tırmanıyormuş gibi görünmesi nedeniyle 'şelale illüzyonu' olarak da bilinir.
Etimoloji
İngilizce 'motion' (Latince *motio* - hareket) ve 'aftereffect' (art etki/sonlanım tepkisi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Görsel algı literatüründe ilk kez 19. yüzyılda tanımlanan bir psikofiziksel olgudur.
Karıştırmayın
Otokinetik etki (karanlıkta sabit bir ışık noktasının göz kaslarının yorulması nedeniyle hareket ediyormuş gibi görünmesi) ve fi fenomeni (ardışık duran görüntülerin hızla gösterilmesiyle oluşan görünsel hareket). Hareket art etkisinde mutlaka önceden yönlü bir uyarıcıya adaptasyon şarttır.
Keşfetmeye Devam Edin
Görsel Adaptasyon
Görsel Adaptasyon
Visual Adaptation
Sürekli görsel uyarıma maruz kalındığında görsel sistemin duyarlılığında veya algısında meydana gelen geçici değişimlerdir.
İncele