Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hareket Art Etkisi

MAE

Tanım

Hareketli bir uyarıcıya bir süre bakıldıktan sonra, sabit bir nesneye bakıldığında o nesnenin zıt yönde hareket ediyormuş gibi algılanması olgusudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir katılımcı laboratuvarda ekranda sürekli sağa doğru kayan dikey çizgileri içeren bir uyarıcıya 60 saniye boyunca bakar. Ardından ekranda tamamen hareketsiz duran aynı çizgiler belirdiğinde, katılımcı bu çizgilerin sola doğru kaydığını rapor eder.

Derin Analiz

Hareket Art Etkisi (MAE), görsel sistemin işleme mekanizmalarındaki adaptasyon süreçlerini inceleyen klasik bir görsel yanılsamadır. En bilinen örneği 'şelale illüzyonu'dur (waterfall illusion); uzun süre aşağı doğru akan bir şelaleye baktıktan sonra yandaki kayalıklara bakıldığında kayalıklar yukarı doğru hareket ediyormuş gibi görünür. Nörofizyolojik düzeyde, birincil görsel kortekste (V1) ve özellikle hareket yönüne duyarlı nöron popülasyonlarında (örneğin V5/MT alanı) meydana gelir. Belirli bir yöne (örneğin sağa) sürekli ateşleyen nöronlar bir süre sonra yorulur ve taban çizgisi aktivite oranları düşer. Sabit bir uyarıcıya bakıldığında, sağa duyarlı nöronlar baskılanmış halde kalırken, sola duyarlı nöronlar normal ateşleme oranlarını sürdürür. Bu dengesizlik, beyin tarafından sola doğru bir hareket varmış gibi yorumlanır.

Etimoloji

İngilizce 'motion' (hareket) ve 'aftereffect' (art etki, sonradan görülen etki) kelimelerinin birleşiminden oluşan psikofiziksel bir terimdir.

Karıştırmayın

Otokinetik etki (karanlıkta sabit bir ışık noktasının göz hareketlerine bağlı olarak hareket ediyor gibi görünmesi) ve flip-book benzeri stroboskopik hareket algısı ile karıştırılabilir; ancak MAE doğrudan uzun süreli görsel adaptasyon ve nöronal yorulma gerektirir.