Konuşmasal Çıkarım
Conversational İnference
Tanım
Bireylerin bir sohbet sırasında, söylenenlerin ötesine geçerek açıkça ifade edilmeyen niyetleri, bağlamsal ipuçlarını ve kültürel normları kullanarak anlamlandırma sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kişinin 'Bugün toplantıya sadece iki kez geç kaldı' demesi, mantıksal olarak kişinin iki kez geç kaldığını bildirir. Ancak konuşmasal çıkarım sayesinde dinleyici, bu ifadenin arkasındaki alaycı veya eleştirel tonu yakalayarak kişinin aslında kronik bir dakikalık sorunu olduğunu ve iki kez geç kalmanın bile o bağlamda şaşırtıcı derecede çok olduğunu anlar.
Derin Analiz
Dilbilim, psikodilbilim ve sosyal psikolojinin kesişim kümesinde yer alan konuşmasal çıkarım, saf mantıksal mantık yürütmeden ziyade pragmatik ilkeler üzerine kuruludur. İletişim, yalnızca kelimelerin sözlük anlamlarının (semantik) aktarımı değildir; aksine, tarafların ortak zihinsel modellerine, kültürel beklentilerine ve Grice'ın işbirliği ilkelerine dayanır. Dinleyici, konuşmacının iletmek istediği asıl mesajı yakalamak için 'neden bu ifade bu şekilde seçildi?' sorusunu dolaylı bir bilişsel süreçle yanıtlar. Bu mekanizma, mantıksal açıdan geçersiz olan önermelerin (örneğin istisnai bir durumun kural dışılığına dayanarak yapılan genellemeler) sosyal bağlamda son derece tutarlı ve doğru mesajlar iletmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'conversatio' (birlikte yaşama, sohbet etme; 'conversari' [etkileşimde bulunmak] fiilinden) ve Latince 'inferre' (içeri taşımak, sonuç çıkarmak; 'in-' [içinde] + 'ferre' [taşımak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Mantıksal çıkarım (logical inference) ile sıklıkla karıştırılır. Mantıksal çıkarım katı biçimsel kurallara ve tümdengelimsel/tümevarımsal doğruluk değerlerine dayanırken, konuşmasal çıkarım tamamen pragmatik bağlama, kültürel normlara ve ima edilen bilgilere odaklanır.