Davranış Temelli Güvenlik
Behavior-based Safety
Tanım
İnsan davranışının öğrenilmiş ve alışkanlığa dayalı olduğu varsayımına dayanarak hata ve kazaları önlemek amacıyla davranış değiştirme ilkelerini uygulayan mühendislik ve yönetim yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üretim tesisinde, çalışanların ağır kaldırma esnasında bacaklarını değil sırtlarını kullandıkları gözlemlenmiştir. Davranış temelli güvenlik programı çerçevesinde, doğru kaldırma tekniğini uygulayan işçiler anında sözlü övgü ve prim puanıyla ödüllendirilirken, güvensiz durumlar suçlayıcı bir dille değil, akran geri bildirimi ve ergonomik hatırlatıcılar ile düzeltilerek güvenli alışkanlığın tabana yayılması sağlanır.
Derin Analiz
Endüstriyel psikoloji ve örgütsel davranış bilimlerinin kesişim kümesinde yer alan bu yaklaşım, temelini Skinnerci edimsel koşullanma (operant conditioning) ilkelerinden alır. Güvenlik açıklarının ve iş kazalarının büyük oranda güvensiz insan davranışlarından kaynaklandığı hipotezine dayanır. Süreç; işgörenlerin günlük güvenli veya güvensiz davranışlarının gözlemlenmesi, bu davranışların ardıllarının (consequences) ve tetikleyicilerinin (antecedents) analiz edilmesi ve olumlu pekiştireçler (positive reinforcement) aracılığıyla güvenli davranışların kalıcı hale getirilmesini içerir. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum dopaminerjik ödül devrelerinin operasyonel olarak manipüle edilmesiyle, güvenli alışkanlıkların bazal gangliyalardaki prosedürel belleğe kodlanması süreciyle paralellik gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') + 'based' (temelli, dayanan) + 'safety' (güvenlik, Latince 'securitas' kökünden türetilmiş emniyet hali)
Karıştırmayın
Geleneksel emniyet yönetimi (sadece ekipman güvenliğine ve kural kitapçıklarına odaklanır, insan faktörünü ve davranışın psikodinamiğini göz ardı eder).