Kaza Önleme
Accident Prevention
Tanım
Kazaların sayısını ve şiddetini azaltmak amacıyla bilimsel olarak test edilmiş yöntemlerin sistematik kullanımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üretim tesisinde çalışanların sürekli aynı montaj hattı hatası nedeniyle yaralandığını fark eden bir iş psikoloğu, iş-güvenliği analizi yaparak kontrol panellerindeki uyaranların yerini insan faktörleri ilkelerine göre yeniden düzenler ve çalışanlara yönelik simülasyon temelli risk farkındalık eğitimi uygular.
Derin Analiz
Kaza önleme, endüstriyel psikoloji, ergonomi ve insan faktörleri mühendisliğinin kesişim kümesinde yer alan multidisipliner bir yaklaşımdır. Süreç, olayların geriye dönük analizini (accident analysis), iş yeri tehlikelerinin belirlenmesini (job-safety analysis), sistemlerin insan bilişi ve kapasitesine göre yeniden tasarlanmasını (safety engineering) ve davranışsal güvenlik eğitimlerini kapsar. Amaç, insan hatasını tamamen cezalandırmak değil, bilişsel yükü azaltan, hataya dayanıklı (error-tolerant) çevresel ve organizasyonel yapılar inşa etmektir.
Etimoloji
Latince 'cadere' (düşmek, meydana gelmek) fiilinden türeyen 'accidens' (beklenmeyen olay, kaza) sözcüğü ile yine Latince 'praevenire' (önceden gelmek, engellemek) kökünün birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Afet yönetimi (disaster management) ile sıklıkographically karıştırılır; afet yönetimi genellikle kriz anı ve sonrasındaki hasarı azaltmaya odaklanırken, kaza önleme kazaların meydana gelme olasılığını kökten düşürmeyi hedefler.