Etkileşimsel Model
İnteractional Model
Tanım
Davranışı bireyin kişilik özellikleri ile durumsal bağlam arasındaki sürekli ve dinamik karşılıklı etkileşimin ürünü olarak açıklayan kişilik psikolojisi çerçevesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyde sosyal kaygı yaşayan bir birey, katıldığı büyük ve yapılandırılmamış bir resepsiyonda (durum) aşırı derecede çekingen ve sessiz davranırken, aynı birey akademik odaklı, küçük ve güvenli bir çalışma grubunda son derece dışadönük ve üretken bir liderlik sergileyebilir. Bu durum, davranışın sabit bir kişilik etiketine indirgenemeyeceğini, bağlamsal tetikleyicilerle nasıl biçimleştiğini somutlaştırır.
Derin Analiz
Etkileşimsel model, psikolojide uzun süredir varlığını koruyan 'özelliksicilik' (traitism) ile 'durumsalcılık' (situationism) arasındaki teorik kutuplaşmayı uzlaştırmak amacıyla geliştirilmiştir. Geleneksel yaklaşımlar davranışın ya yalnızca içsel kalıcı özellikler ya da yalnızca dışsal çevresel uyarıcılar tarafından belirlendiğini savunurken, bu model epistemolojik bir kırılma yaratarak varyansın büyük kısmının bu iki faktörün ortak etkileşiminden (Person x Situation) kaynaklandığını öne sürer. Birey çevresini sadece pasif bir şekilde deneyimlemez; aynı zamanda algı süreçleri, bilişsel şemaları ve atıfları aracılığıyla duruma aktif bir anlam yükler ve onu şekillendirir. Eş zamanlı olarak, çevresel koşullar da örtülü veya açık kurallarıyla latent kişilik özelliklerinin fenotipik dışavurumunu tetikler ya da baskılar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Durumsalcılık (behavioral situationism) ile sıklıkla karıştırılır; ancak durumsalcılık kişiliğin rolünü reddedip tüm davranışı çevreye bağlarken, etkileşimsel model içsel ve dışsal etkenlerin çift yönlü diyalektiğini esas alır.