Dominans İhtiyacı
Dominance Need
Tanım
Henry A. Murray tarafından öne sürülen; başkalarına hükmetme, liderlik etme veya onları kontrol etme yönündeki içsel güdü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yönetim kurulu toplantısında, projenin teknik detaylarından ziyade ekibin liderliğini kimin üstleneceği ve stratejik kararları kimin onaylayacağı konusunda baskın bir tutum sergileyen bir yöneticinin sürekli olarak tartışmayı domine etmesi.
Derin Analiz
Kişilik psikolojisinde Murray'in psiko-sosyal gereksinimler teorisinin temel taşlarından biri olan dominans ihtiyacı, bireyin sosyal hiyerarşilerde üstünlük kurma arzusunu nitelendirir. Bu güdü; saf tahakküm kurma arzusunun ötesinde, güç, prestij, bilgi edinme veya yaratıcı başarı gibi ikincil pekiştireçlerle de motive olur. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, çevresel kontrolü ele geçirme, karar mekanizmalarını yönlendirme ve sosyal etkileşimlerde otonomiyi sağlama stratejileriyle kendini gösterir. Nörobiyolojik temelde, mezolimbik dopaminerjik yolaklar ve ödül mekanizmalarıyla yakın ilişki içindedir; sosyal statü kazanımı, beyinde birincil ödüllerle benzer nöral aktivasyonları tetikler.
Etimoloji
Latince 'dominari' (hükmetmek, efendi olmak) fiilinden türetilen 'dominance' ile Eski İngilizce 'neod' (gerekksinim, yoksunluk) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Agresyon (saldırganlık) ile sıklıkla karıştırılır; agresyon zarar verme veya yok etme amacı güderken, dominans ihtiyacı kontrol ve sosyal etki odaklıdır.