Vitamin Modeli
Vitamin Model
Tanım
İş özelliklerinin çalışan memnuniyeti ve ruh sağlığı üzerindeki etkisini, tıpkı insan vücudunun vitamin ihtiyaçlarına benzer şekilde açıklayan teorik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazılım şirketinde çalışan kıdemli bir mühendisin, iş üzerindeki kontrolü (otonomi) ve görev çeşitliliği başlangıçta motivasyonunu artırır. Ancak yönetim projeyi tamamen onun denetimine verip sürekli belirsiz hedefler ve aşırı çeşitlilik yüklediğinde, 'vitamin modeli'nin öngördüğü toksik doz aşımı gerçekleşir ve mühendiste anksiyete ile iş tükenmişliği (burnout) gözlemlenir.
Derin Analiz
Örgütsel psikoloji ve mesleki sağlık alanında Peter B. Warr tarafından geliştirilen bu model, çalışma ortamındaki dokuz temel faktörün (ücret, fiziksel güvenlik, sosyal statü, dış kaynaklı hedefler, iş çeşitliliği, rol netliği, kontrol, beceri kullanımı ve kişilerarası iletişim) çalışan refahını nasıl şekillendirdiğini inceler. Modelin en çarpıcı mekanistik varsayımı iki gruba ayrılır: Bazı özellikler (para, güvenlik, statü) eksikliğinde doyumsuzluk yaratırken fazlalığında doğrusal olarak zarar vermez (C ve E vitamini gibi). Diğer altı özellik (hedef, çeşitlilik, netlik, kontrol, beceri, sosyal temas) ise tıpkı D veya A vitamini gibi optimal bir dozaj gerektirir; bu doz aşılırsa toksik etki yaratarak tükenmişliğe ve psikolojik patolojiye yol açar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Talep-Kontrol Modeli (Demand-Control Model) ile karıştırılır; ancak Karasek'in modeli yalnızca talep ve kontrol dengesine odaklanırken, Warr'ın vitamin modeli çalışan sağlığını etkileyen dokuz farklı psikolojik boyutu çok daha geniş bir biyolojik analojiyle ele alır.
Keşfetmeye Devam Edin
İş Tatmini
İş Tatmini
Job Satisfaction
Bir bireyin mesleğine, iş ortamına, ödüllendirme sistemlerine ve çalışma koşullarına karşı geliştirdiği hedonik tabiatlı tutumsal ve duygusal tepki.
İncele