Liderliğin Durumsallık Kuramı
Contingency Theory Of Leadership
Tanım
Liderlik etkinliğinin, liderin kişisel özellikleri ile grup durumunun doğası arasındaki etkileşime bağlı olduğunu öne süren modeller bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kriz anındaki bir acil servis departmanında, personelin panik halinde olduğu ve net talimatlara ihtiyaç duyduğu aşırı elverişsiz durumda, görev odaklı bir lider (LPC puanı düşük) emir-komuta zincirini işleterek en yüksek etkinliği gösterir. Buna karşın, rutin işleyen, yüksek uyum gerektiren bir ar-ge laboratuvarında ilişki odaklı bir lider (LPC puanı yüksek) inovatif çıktıyı artıracaktır.
Derin Analiz
Endüstri ve Örgüt Psikolojisi ile örgütsel davranış literatüründe yer alan durumsallık kuramı, evrensel geçerliliği olan tek bir 'en iyi' liderlik tarzının olmadığını savunur. Fred Fiedler tarafından 1960'larda geliştirilen prototip model, lider etkinliğini En Sevilmeyen Çalışma Arkadaşı (Least Preferred Coworker - LPC) ölçeği üzerinden inceler. Bu model, görev odaklı liderlerin aşırı elverişli veya aşırı elverişsiz durumsal bağlamlarda; ilişki odaklı liderlerin ise orta düzeyde elverişli ortamlarda maksimum performans sergilediğini öngörür. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, bu dinamik liderlerin belirsizlik toleransı, sosyal biliş kapasitesi ve karmaşık durumsal ipuçlarını işleme becerileriyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'contingere' (dokunmak, meydana gelmek, tesadüf etmek) fiilinden türetilen 'contingent' (şarta bağlı, durumsal) kelimesi ile Eski İngilizce 'laedan' kökünden gelen 'leadership' kavramının birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Durumsal liderlik teorisi (her çalışanın gelişim düzeyine göre liderin tarzını esnetebileceğini savunur) ile Fiedler'ın durumsallık kuramı (liderin tarzının sabit olduğunu, durumun değiştirilmesi veya liderin duruma atanması gerektiğini öngörür) sıkça karıştırılır.