Beş Faktörlü Kişilik Modeli
FFM
Tanım
Kişiliği nörotisizm, dışadönüklük, deneyime açıklık, uyumluluk ve sorumluluk olmak üzere beş temel boyutta inceleyen evrensel taksonomik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sürecinde, yüksek nörotisizm ve düşük sorumluluk skorlarına sahip bir danışanın, stresle başa etme mekanizmalarının zayıf olduğu ve dürtü kontrol sorunları yaşayabileceği bu model aracılığıyla öngörülür.
Derin Analiz
Beş Faktörlü Kişilik Modeli (FFM), çağdaş psikometri ve kişilik psikolojisinde bireysel farkları betimlemek için kullanılan en robust ampirik çerçevedir. Lexical hypothesis (sözcüksel hipotez) temellerine dayanan bu yaklaşım, insanların birbirlerini tanımlamak için kullandıkları sıfatların faktör analizi yoluyla indirgenmesiyle geliştirilmiştir. McCrae ve Costa'nın öncülük ettiği model, bu beş temel eğilimin (Big Five) biyolojik temelli olduğunu, yaşam boyu göreceli bir istikrar gösterdiğini ve kültürel evrensellik barındırdığını öne sürer. Her bir faktör kendi içinde alt boyutlara (fasetlere) ayrılır ve bireyin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal örüntülerini istatistiksel olarak yordamada yüksek geçerlilik sunar.
Etimoloji
İngilizce 'Five-Factor Model' ifadesinin kısaltması olup, sayısal kökenli 'five' (beş) ve Latince 'facere' (yapmak, oluşturmak) fiilinden türetilen 'factor' kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Myers-Briggs Tip Göstergesi (MBTI) ile sıklıkla karıştırılır; MBTI kategorik tipler sunarken ve ampirik geçerliliği tartışmalıvkən, FFM sürekli boyutlar üzerindeki dereceleri ölçer ve yüksek akademik geçerliliğe sahiptir.