İş-yaşam Dengesi
Work–life Balance
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yazılım geliştirici olarak çalışan bir bireyin, mesai saatleri dışında iş e-postalarını kontrol etmeyi bırakıp ailesiyle vakit geçirmesi, spor yapması ve kişisel hobilerine zaman ayırması, mesleki tükenmişliği önleyerek bilişsel esnekliğini ve ertesi günkü iş performansını korumasını sağlar.
Derin Analiz
Bilişsel ve örgütsel psikoloji bağlamında iş-yaşam dengesi, çoklu rol teorisi (role theory) ve kaynakların korunması teorisi (conservation of resources) üzerinden incelenir. Bireylerin zaman, enerji ve psikolojik kaynakları sınırlıdır; bu kaynakların iş ve aile gibi farklı yaşam alanları arasında nasıl dağıtıldığı, bireyin öznel iyi oluş halini ve yaşam doyumunu doğrudan belirler. Dengenin bozulması, rol çatışması (role conflict) yaratarak kronik stres, tükenmişlik (burnout) ve iş-aile yayılımı (work-family spillover) gibi patolojik süreçleri tetikler.
Etimoloji
İngilizce 'work' [çalışmak, emek] ve 'life' [yaşam, hayat] sözcüklerinin, Latince 'bilanx' [iki kefeli terazi, denge] kökünden türeyen 'balance' kelimesiyle birleşmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
İş-yaşam entegrasyonu (work-life integration) ile sıklıkla karıştırılır. Denge, iki alan arasında sınırların net bir şekilde çizilmesini ve ayrıştırılmasını savunurken; entegrasyon, iş ve kişisel yaşamın esnek bir şekilde iç içe geçmesine izin verir.
Keşfetmeye Devam Edin
Rol Çatışması
Rol Çatışması
Role Conflict
Bireyin üstlendiği sosyal veya mesleki rollerin birbiriyle çelişen beklentiler üretmesi sonucu yaşadığı gerilim ve uyum bozukluğu durumu.
İncele
Yaşam Doyumu
Yaşam Doyumu
Life Satisfaction
Bireyin yaşamını genel olarak zengin, anlamlı, dolu ve yüksek kalitede bulma derecesini yansıtan bilişsel değerlendirme süreci.
İncele