Yorgunluk Kontrol Listesi
Fatigue Checklist
Tanım
Bir bireyin işini veya görevini güvenli bir şekilde yürütme kapasitesini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, yorgunluk semptomlarını ve nedenlerini tarayan yapılandırılmış değerlendirme aracıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Uluslararası uzun mesafe uçuşları yapan bir havayolu şirketinde, pilotların kokpit nöbeti öncesi doldurduğu yorgunluk kontrol listesinde son 24 saatteki uyku süresi, uyku kalitesi ve bilişsel odaklanma güçlüğü eşik değerin üzerinde çıktığında, uçuş güvenliğini tehlikee atmamak adına pilot derhal dinlenmeye sevk edilir ve uçuş ekibi değiştirilir.
Derin Analiz
Endüstriyel psikoloji, ergoterapi ve mesleki sağlık alanlarında sıklıkla kullanılan yorgunluk kontrol listeleri; enerji eksikliği, düşük dayanıklılık, konsantrasyon güçlüğü, kas zayıflığı, duygudurum dalgalanmaları ile birlikte çalışma saatleri ve görevin zorluk derecesi gibi parametreleri sistematik olarak inceler. Özellikle hemşireler, ağır vasıta şoförleri, askerler ve pilotlar gibi yüksek dikkat gerektiren ve hatanın maliyetinin ağır olduğu meslek gruplarında insan hatasına bağlı kazaları önlemek amacıyla kritik bir tarama aracı işlevi görür. Yapılandırılmış bu araçlar, subjektif bitkinlik hissini sayısal veya kategorik veriye dönüştürerek iş sağlığı güvenliği protokollerinin işletilmesine olanak tanır.
Etimoloji
İngilizce 'fatigue' (Fransızca *fatigue* < Latince *fatigare* [yorulmak, bitkin düşürmek]) ve 'checklist' (kontrol listesi) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tükenmişlik Sendromu (Burnout) ile sıklıkla karıştırılır; tükenmişlik uzun süreli kronik iş stresine bağlı duygusal tükenmeyi ifade ederken, yorgunluk kontrol listesi anlık veya dönemsel fiziksel/bilişsel bitkinliği ve iş güvenliği riskini ölçer.