Ego Kontrolü
Ego Control
Tanım
Duygusal ve motivasyonel dürtülerin ifade edilmesini ya da bastırılmasını yöneten, aşırı kontrolsüzlükten aşırı kontrole kadar uzanan bir kişilik özelliğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek ego kontrolüne sahip bir yetişkin, iş yerinde yöneticisi tarafından haksız bir eleştiriye maruz kaldığında öfkesini ve hayal kırıklığını tamamen bastırabilir, dışarıdan son derece sakin görünürken, bu yoğun duygu baskısı nedeniyle somatik baş ağrıları yaşayabilir.
Derin Analiz
Kişilik psikolojisinde ve gelişimsel psikopatolojide ego kontrolü, bireyin içsel dürtülerini (id kaynaklı istekler) dış dünyaya ve sosyal normlara uyarlarken kullandığı düzenleyici mekanizmaların bütünüdür. Jack Block’un kişilik teorisinde temellendirilen bu kavram, ego esnekliği (ego resiliency) ile yakından ilişkilidir. Düşük ego kontrolü (undercontrol) sergileyen bireyler anlık hazlara yönelme, dürtüsel davranışlar ve duygusal patlamalar yaşama eğilimindeyken; yüksek ego kontrolü (overcontrol) sergileyenler ise duygularını ve dürtülerini katı bir şekilde bastırır, sosyal ortamlarda aşırı temkinli, ketlenmiş ve içe dönük bir profil çizer. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, prefrontal korteksin limbik sistem (özellikle amigdala ve nükleus accumbens) üzerindeki inhibituar kontrol kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'ego' (ben, kendim) zamiri ile İngilizce 'control' (denetim, hakimiyet, frenleme) fiilinin birleşiminden oluşan yapı; psikanalitik teoride benliğin dürtüleri düzenleme kapasitesini niteler.
Karıştırmayın
Ego esnekliği (ego resiliency) ile sıkça karıştırılır; ego kontrolü dürtülerin ifade edilme derecesini (miktarını) belirtirken, ego esnekliği bireyin değişen çevresel koşullara göre bu kontrol seviyesini ne kadar başarıyla ayarlayabileceğini gösterir.