MBO
MBO
Tanım
Yöneticiler ile çalışanların ortaklaşa belirli, ölçülebilir hedefler belirleyerek performans değerlendirmesi yaptığı sistematik yönetim ve örgütsel psikoloji yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir teknoloji şirketinde yazılım geliştirme müdürü ile kıdemli bir mühendis, yıllık performans döneminde çeyreklik hedefler belirlemek üzere bir araya gelir. Mühendis, kendi inisiyatifiyle sistem yanıt süresini %15 oranında iyileştirmeyi ve ekibe iki yeni modül mentörlüğü vermeyi hedef olarak seçer. Bu hedefler somut metriklerle ölçülebilir hale getirilir ve süreç boyunca aylık gözden geçirme toplantılarıyla izlenir.
Derin Analiz
Endüstri ve örgüt psikolojisi bağlamında MBO, çalışanların motivasyonunu artırmak, rol belirsizliğini azaltmak ve bireysel çabaları kurumsal stratejik hedeflerle hizalamak amacıyla geliştirilmiş yapılandırılmış bir geri bildirim ve hedef belirleme modelidir. İlk kez Peter Drucker tarafından formüle edilen bu yaklaşım, bilişsel hedef belirleme teorisinin (Locke & Latham) örgütsel alandaki pratik izdüşümüdür. Süreç; yukarıdan aşağıya inen vizyonun, aşağıdan yukarıya katılım ve müzakereyle somut performans kriterlerine dönüştürülmesini gerektirir. Bilişsel yükü dengelemek ve içsel motivasyonu korumak adına hedeflerin 'ulaşılabilir fakat zorlayıcı' (stretch goals) olması esastır. Ölçüm ve öz-izleme mekanizmaları, çalışanların özerklik algısını destekleyerek iş tatmini üzerinde doğrudan etki gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'Management' (Yönetim, Latince 'manus' [el] ve 'agere' [yürütmek/idare etmek] kökünden) kelimeleri ile 'Objectives' (Hedefler, Latince 'obiectivus' [nesne/amaç]) kelimelerinin baş harflerinden oluşan endüstriyel psikoloji kısaltması.
Karıştırmayın
KPI (Key Performance Indicator) kavramı ile sıklıkla karıştırılır. KPI, mevcut performansın sayısal göstergesidir; MBO ise bu göstergelerin elde edilmesi için kullanılan bütüncül bir hedef belirleme ve yönetim felsefesidir.