İhmalkar İşe Alım
Negligent Hiring
Tanım
Bir kuruluşun, yeterli geçmiş taraması ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeden işe aldığı yetersiz veya tehlikeli bir çalışanın üçüncü kişilere verdiği zarardan sorumlu tutulmasını sağlayan hukuki ve mesleki sorumluluk kavramıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir lojistik firması, geçmişinde defalarca tehlikeli madde taşıma ihlali ve öfke kontrolü sorunları olduğuna dair açık sinyaller bulunan bir şoförü, referans kontrolü yapmaksızın işe alır. Şoförün, iş esnasında yaşadığı bir öfke patlaması sonucu başka bir sürücüye fiziksel zarar vermesi durumunda, mağdur taraf sadece şoföre değil, aynı zamanda bu kişinin riskli geçmişini araştırmayan işverene karşı da 'ihmalkar işe alım' gerekçesiyle hukuki süreç başlatabilir.
Derin Analiz
Endüstriyel ve örgütsel psikoloji ile hukuk psikolojisinin kesişim kümesinde yer alan ihmalkar işe alım, işverenin 'makul özen' (due diligence) gösterme yükümlülüğünün ihlalini inceler. İşe alım sürecinde özgeçmiş doğrulaması, referans kontrolü ve adli sicil taraması gibi standart prosedürlerin ihmal edilmesi, iş yerinde şiddet, dolandırıcılık veya ihmal vakalarının önünü açar. Klinik ve örgütsel bağlamda bu durum, işe alım yöneticilerinin Bilişsel Önyargılar (örneğin; 'halo etkisi' veya 'benzerlik önyargısı') nedeniyle adayların kırmızı bayraklarını (red flags) göz ardı etmelerinin hukuki ve operasyonel bir sonucudur. Kurumlar, çalışanlarının iş saatleri içinde veya iş imkanlarını kötüye kullanarak iş arkadaşlarına ya da müşterilere verdiği zararlardan dolayı tazminat davalarıyla karşı karşıya kalır.
Etimoloji
Latince 'negligentia' (ihmal, dikkatsizlik; 'nec-' [değil] + 'legere' [seçmek, toplamak]) ile İngilizce 'hiring' (işe alma, istihdam etme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Vicarious liability (vekaleten sorumluluk) ile sıkça karıştırılır. Vekaleten sorumluluk, çalışanın normal görevini ifa ederken yaptığı hatalardan işverenin otomatik olarak sorumlu olmasını kapsarken; ihmalkar işe alım, işverenin işe alım aşamasındaki doğrudan kusuruna ve ihmaline dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Örgütsel Adalet
Örgütsel Adalet
Organizational Justice
Çalışanların bir iş yerindeki muamelelerin, kararların ve kaynak dağılımlarının ne ölçüde adil olduğuna dair öznel algılarını ifade eden çok boyutlu bir örgütsel psikoloji yapısıdır.
İncele