Kardinal Eğilim
Cardinal Disposition
Tanım
Bireyin yaşamındaki neredeyse tüm davranışları, tercihleri ve motivasyonları yönlendiren, kişiliğin en baskın ve merkezi eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Tüm hayatını insan hakları mücadelesine adamış ve her bireysel kararını, mesleki tercihini ve sosyal ilişkisini bu mutlak adalet arayışı üzerine kurmuş bir aktivistin bu tutumu, kişiliğinin kardinal eğilimini yansıtır.
Derin Analiz
Gordon Allport’un kişilik kuramında (Trait Theory) ele alınan kardinal eğilimler, her bireyde bulunmaz; nadir görülen ve tüm yaşamı domine eden özelliklerdir. Örneğin, Machiavelli'deki aşırı güç tutkusu veya narsistik düzeydeki ün arzusu birer kardinal eğilim örneği olarak nitelendirilebilir. Merkezi eğilimler ve ikincil özelliklerden farklı olarak, bu yapı bireyin kimliğini o kadar kuşatır ki, kişi neredeyse bu özellikleriyle özdeşleşir. Psikometrik değerlendirmelerde ve klinik mülakatlarda, bu derece baskın örüntüler kişinin uyum kapasitesini sınırlayabildiği gibi, belirli yaşam alanlarında aşırı uzmanlaşma veya patolojik saplantılara da zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Latince 'cardinalis' [önemli, esas, kapı menteşesi] sözcüğünden türetilmiştir; bir kişinin tüm karakter yapısının üzerine kurulduğu temel dayanak noktasını ifade eder.
Karıştırmayın
Merkezi eğilimler (central dispositions) ile karıştırılır; merkezi eğilimler her insanda bulunan 5-10 temel karakter özelliği iken, kardinal eğilim tüm yaşamı domine eden tek ve nadir bir özelliktir.