Ayırt Etmeyen Etki
Disparate İmpact
Tanım
Resmi olarak tarafsız görünen kural veya uygulamaların, koruma altındaki demografik gruplar üzerinde dezavantajlı ve orantısız bir etki yaratması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir teknoloji şirketinin, yazılım mühendisliği pozisyonu için adaylara uyguladığı ön eleme testinde fiziksel boy uzunluğu şartı veya belirli bir coğrafi bölgede yetişmiş olma gibi görünüşte tarafsız kriterler koyması, kadınlar veya belirli göçmen gruplar üzerinde orantısız bir elenme oranı yaratıyorsa ayırt etmeyen etki söz konusudur.
Derin Analiz
Endüstriyel-örgütsel psikoloji ve istatistiksel analizlerde sıklıkla ele alınan bu kavram, niyetten bağımsız olarak sistemik eşitsizlikleri tespit etmeye yarar. Kasıtlı bir ayrımcılık (disparate treatment) söz konusu olmasa dahi, uygulanan standart bir testin veya işe alım kriterinin istatistiksel olarak belirli bir azınlık grubunu dezavantajlı duruma düşürüp düşürmediği incelenir. Genellikle 'dörtte üç kuralı' (four-fifths rule) gibi istatistiksel eşikler kullanılarak orantısız etki ampirik olarak değerlendirilir.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir hukuk ve istatistik terimidir; Latince 'disparare' (ayırmak, farklılaştırmak) fiilinden türetilen 'disparate' (farklı, uyumsuz) sıfatı ile 'impact' (etki, çarpışma) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Doğrudan Ayrımcılık (Disparate Treatment) ile karıştırılır. Doğrudan ayrımcılıkta korunan gruba yönelik bilinçli ve kasıtlı bir dışlama veya farklı muamele vardır; ayırt etmeyen etkide ise kurallar herkes için aynı görünür ancak sonuçlar eşitsizdir.