Durumlararası Tutarlılık
Cross-situational Consistency
Tanım
Kişilik özelliklerinin veya bilişsel stillerin, farklı sosyal ortamlarda benzer ya da işlevsel olarak eşdeğer biçimlerde sergilenme derecesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek dışadönüklük özelliğine sahip bir bireyin, hem iş yerindeki departman toplantısında hem de hafta sonu katıldığı bir partide benzer şekilde konuşkan, liderlik vasıfları sergileyen ve sosyal etkileşim başlatan davranışlar göstermesi yüksek durumlararası tutarlılığa örnektir.
Derin Analiz
Kişilik psikolojisinde temel bir yapı taşı olan durumlararası tutarlılık, bireyin içsel eğilimlerinin çevresel baskılara ne ölçüde direndiğini inceler. Walter Mischel'in 1968 tarihli eleştirisiyle sarsılan bu kavram, davranışın yalnızca kalıcı içsel özellikler (trait) tarafından değil, durumun spesifik bağlamı tarafından da şekillendirildiğini (durumsalçılık) savunur. Modern kişilik kuramları ise etkileşimsel bir perspektif benimser: Tutarlılık, düz bir çizgi halinde değil, 'eğer... o zaman...' (if... then...) mantığıyla işleyen durumsal profiller (behavioral signatures) üzerinden değerlendirilir. Psikometrik ölçümlerde, bu tutarlılığın düşük çıkması genellikle ölçüm hatasından ziyade bireyin farklı roller ve uyaranlar karşısındaki adaptif esnekliğine işaret eder.
Etimoloji
İngilizce 'cross' (çapraz, farklı) + 'situational' [Latince 'situs' [yer, konum] kökünden] + 'consistency' [Latince 'consistentia' [durulmak, sağlam durmak, tutarlı olmak] sözcüğünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Durumsallık (situationism) ile sıkça karıştırılır. Durumsallık davranışın tamamen dışsal koşullarca belirlendiğini öne sürerken, durumlararası tutarlılık farklı durumlarda bile bireysel örüntülerin ne kadar korunduğunu araştırır.