Büyük Beş Kişilik Modeli
Big Five Personality Model
Tanım
Bireysel kişilik farklılıklarını dışadönüklük, nevrotisizm, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık olmak üzere beş temel boyutta inceleyen taksonomik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sürecinde, yüksek nevrotisizm ve düşük sorumluluk skorlarına sahip bir danışanın stresle başa çıkma stratejilerinin belirlenmesi ve terapiv uyumunun öngörülmesinde ampirik bir harita olarak kullanılır.
Derin Analiz
Kişilik psikolojisinde leksik yaklaşımın ve faktör analizinin ampirik ürünü olan bu model, insan davranışlarının temel varyansını beş ana eksende toplar. Costa ve McCrae'nin Beş Faktör Kuramı ile teorik kökenlerde ayrışsa da (biri leksik taksonomiye, diğeri biyolojik temelli eğilimlere dayanır), ölçülen faktör yapısı büyük ölçüde örtüşmektedir. Boyutlar evrensel bir yapısallık sergiler ve genetik kalıtılabilirlikleri ikiz çalışmalarıyla defalarca doğrulanmıştır; ancak bu faktörlerin arkasındaki nörobiyolojik mekanizmalar henüz tam anlamıyla tek bir nörötransmiter ya da beyin bölgesiyle indirgenemeyecek kadar kompleks ve dağıtık ağlara dayanır.
Etimoloji
İngilizce 'Big' (büyük, ana) ve 'Five' (beş) kelimeleri ile Latince 'persona' (maske, rol) kökünden türetilen 'personality' (kişilik) sözcüğünün birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Nevrotisizm
Nevrotisizm
Neuroticism
Bireylerin kronik düzeyde duygusal istikrarsızlık, kaygı ve psikolojik sıkıntıya yatkınlık gösterdiği temel kişilik boyutu.
İncele
Dışadönüklük
Dışadönüklük
Extraversion (extroversion)
Bireyin enerjisini ve ilgisini içsel yaşantılardan ziyade dış dünyaya, sosyal ilişkilere ve nesnelara yöneltmesini karakterize eden geniş spektrumlu bir kişilik boyutu.
İncele
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele