Kompleks
Complex
Tanım
Ortak bir duygusal ton etrafında organize olmuş, bireyin tutum ve davranışlarını çoğunlukla bilinçdışı düzeyde yönlendiren birbiriyle ilişkili fikir ve dürtüler sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Başarılı bir yöneticinin, toplantılarda otorite figürleriyle her karşılaşmasında aşırı savunmacı ve rekabetçi tepkiler vermesi; bu durumun kökeninin çocukluktaki baba figürüyle çözümlenmemiş dinamiklere dayanması bir güç kompleksinin klinik tezahürüdür.
Derin Analiz
Analitik psikoloji ve klasik psikanalizde kompleks kavramı, bireysel bilinçdışının yapı taşlarını oluşturur. Carl Jung tarafından literatüre kazandırılan bu yapı, egonun kontrolünden kaçabilen ve özerk bir şekilde işlev gören duygusal yüklü içerikler ağıdır. Popüler kültürde çoğunlukla olumsuz bir patolojiye indirgense de, kökensel olarak insan psikodinamiğinin normatif bir bileşenidir. Güç kompleksi, Oidipus kompleksi veya aşağılık kompleksi gibi arketiplerle beslenen bu sistemler, bireyin dış dünya algısını filtreler ve belirli tetikleyicilerle aktive olarak rasyonel kontrolü geçici olarak devre dışı bırakabilir.
Etimoloji
Latince 'complectere' (sarmak, kuşatmak, birleştirmek) fiilinden türetilen 'complexus' (birlikte sarılmış, örülü) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Savunma mekanizması (anlık başa çıkma stratejisidir; kompleks ise daha kalıcı, yapısal bir bilinçdışı içerikler ağıdır) ve karakter özellikleri (bilinçli olarak sergilenen davranış kalıplarıdır).