Faktör Kuramı
Factor Theory
Tanım
Klasik test kuramında, birbiriyle ilişkili gözlenen değişkenlerin daha az sayıdaki ortak gizil boyuta indirgenebileceğini savunan istatistiksel varsayım.
Örnek Vaka / Uygulama
Kapsamlı bir kişilik envanteri geliştiren bir araştırmacı, katılımcıların 50 farklı maddeden aldığı puanlar arasındaki korelasyon matrisini inceleyerek bu maddelerin 'dışadönüklük', 'duygusal dengesizlik' ve 'açıklık' olmak üzere üç temel gizil boyuta indirgenebileceğini bu kuram aracılığıyla modeller.
Derin Analiz
Psikometri ve çok değişkenli istatistik bağlamında faktör kuramı, karmaşık ve çok boyutlu veri matrislerinin ardındaki temel varyans kaynaklarını ortaya çıkarmayı hedefler. Psikolojik test geliştirme süreçlerinde, bireylerin gözlenen test puanlarının; ortak faktörler (faktör yükleri ile ağırlıklandırılmış) ve hata varyansının doğrusal bir bileşimi olarak modellenebileceğini öngörür. Temel bileşenler analizi veya açımlayıcı/doğrulayıcı faktör analizi gibi yöntemlerle, yapının konstrüktif geçerliliğini test etmek ve test maddelerinin tek boyutluluk varsayımını incelemek için temel teşkil eder.
Etimoloji
Latince 'facere' (yapmak, etmek, oluşturmak) fiilinden türetilen 'factor' (etken, yapan) sözcüğü ile Yunanca 'theoria' (bakış, inceleme, gözlem) kelimesinin birleşmesinden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Klasik test kuramı (genel ölçüm modelini kapsar, faktör kuramı ise bunun altındaki boyutluluk varsayımını inceler) ve gizli sınıf analizi (gizli değişkenlerin kategorik olduğu durumları inceler, faktör kuramında ise gizli değişkenler genellikle süreklidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
FA
Çok sayıda gözlenen değişken arasındaki ilişkileri inceleyerek, bu değişkenlerin gerisindeki daha az sayıdaki bağımsız ve ortak potansiyel yapıları (faktörleri) ortaya çıkaran çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
Klasik Test Kuramı
Classical Test Theory (CTT)
Gözlenen test puanının, bireyin gerçek puanı ile ölçüm sürecinden kaynaklanan rastgele hatanın toplamından oluştuğunu varsayan psikometrik yaklaşım.