Örtük Benlik Kuramı
İmplicit Self Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik olarak zor bir matematik sınavından düşük not alan iki öğrenciden artımlı kurama sahip olan öğrenci durumu eksik stratejilere bağlayıp çalışma yöntemini gözden geçirirken, varlık kuramına sahip olan öğrenci 'zaten bu derse yeteneğim yok' diyerek çaba göstermeyi bırakır.
Derin Analiz
Carol S. Dweck tarafından biliş, kişilik ve motivasyon analizleri temelinde formüle edilen bu yaklaşım, bireylerin kendi potansiyellerini ve kapasitelerini nasıl algıladığını inceler. 'Varlık kuramı' (entity theory) zekâ ve kişiliği değiştirilemez sabit özellikler olarak görürken, 'artımlı kuram' (incremental theory) bu niteliklerin çaba, öğrenme ve deneyim yoluyla dönüştürülebileceğini savunur. Bu örtük inançlar, bireyin bilişsel şemalarını doğrudan etkileyerek beklentilerini şekillendirir, zorluklar karşısındaki motivasyonunu, öz-düzenleme kapasitesini ve yükleme stillerini (attributional styles) belirler.
Etimoloji
Latince 'implicitus' (sarılı, örtülü, içine kıvrılmış) ile Eski Yunanca 'autos' (kendi) ve 'theoria' (bakış, gözlem, tümevarımsal düşünce) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öz-yeterlilik (self-efficacy) kavramı belirli bir görevdeki yetkinlik inancına odaklanırken, örtük benlik kuramı genel insan niteliklerinin doğasının değiştirilebilirliğine dair daha geniş ve kök inançları kapsar.