Tehlike Analizi
Hazard Analysis
Tanım
Belirli bir süreç veya yeni ürünle ilişkili risk düzeyini belirlemek, potansiyel tehlikeleri tanımlamak, olasılıklarını hesaplamak ve olası etkilerinin şiddetini değerlendirmek amacıyla yürütülen sistematik inceleme.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir hastane otomasyon yazılımının klinik triyaj süreçlerine entegrasyonu aşamasında yürütülen tehlike analizinde, hemşirelerin veri girişi sırasında hata yapma olasılığı, bu hatanın yanlış ilaç dozajına sebep olma şiddeti hesaplanarak sistem arayüzü yeniden tasarlanmıştır.
Derin Analiz
Endüstriyel psikoloji, insan faktörleri mühendisliği ve klinik risk yönetimi bağlamında tehlike analizi, olumsuz olayların (mishap/incident) kökenindeki sistemik zaafları ortaya çıkarmak için kullanılır. Süreç, sistem nesnesinin (birey, makine veya çevresel faktör) aktivite sırasındaki davranışını modelleyerek, advers etkenlerin yarattığı zarar derecesini matematiksel ve olasılıksal düzlemde formüle eder. Bilişsel ergonomide, insan hatasının (human error) sistem güvenliğine etkisini minimize etmek adına prediktif modellemelerle entegre edilir.
Etimoloji
İngilizce 'hazard' kelimesinin kökeni Arapça 'az-zahr' (zar, şans oyunu) sözcüğünün İspanyolca ve Fransızca üzerinden evrilmesine dayanır; 'analysis' ise Yunanca 'analysis' (çözme, parçalarına ayırma) kökünden gelmektedir.
Karıştırmayın
Risk değerlendirmesi (risk assessment) ile sıklıkla karıştırılır; tehlike analizi potansiyel tehlikelerin kaynağını ve olası sonuçlarını saptayan ilk aşamadır, risk değerlendirmesi ise bu tehlikelerin kabul edilebilirliğini ve önceliklendirilmesini kapsayan daha geniş bir süreçtir.