İhtiyaç-baskı Kuramı
Need–press Theory
Tanım
Henry A. Murray'in kişisellik (personoloji) kuramında; insan davranışının, bireyin içsel ihtiyaçları ile dış çevrenin ve geçmiş deneyimlerin yarattığı baskıların (press) etkileşimiyle açıklandığı teorik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik başarı ihtiyacı (need for achievement) yüksek olan bir öğrencinin, son derece baskıcı ve otoriter bir akademisyenle (press) karşılaşması durumunda sergilediği aşırı mükemmeliyetçi veya kaygılı kaçıngan davranış kalıbı, bu kuramın laboratuvar veya klinik ortamındaki tipik bir tema analizidir.
Derin Analiz
Henry Murray'in personoloji yaklaşımının temel taşı olan bu kuram, insan davranışını ne yalnızca içsel güdülere (psikojenik ve biyojenik ihtiyaçlar) ne de tamamen çevresel koşullara indirger. İçsel 'ihtiyaç' (need - örn: başarma, yakınlık, özerklik) bireyin harekete geçme potansiyelini ve yönünü belirlerken; dışsal 'baskı' (press - alfa baskı: nesnel çevre, omega baskı: algılanan çevre) çevrenin bu ihtiyacı doyurma veya engelleme potansiyelini ifade eder. Bu dinamik etkileşim, 'tema' adı verilen birimler halinde analiz edilir; yani belirli bir ihtiyacın belirli bir baskı türüyle nasıl birleştiği bireyin anlık fenomenolojik gerçekliğini ve davranışsal çıktısını şekillendirir.
Etimoloji
İngilizce 'need' (ihtiyaç, Anglo-Sakson kökenli) ve 'press' (baskı/zorlama, Latince 'pressare' [bastırmak, sıkıştırmak] kelimesinden türetilmiştir) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Klasik davranışçı pekiştirme teorileriyle karıştırılabilir; ancak bu kuram, çevreyi sadece uyarıcı-tepki zinciri olarak değil, bireyin bilinç dışı ve bilinçli içsel gereksinimleriyle sürekli müzakere halinde olan öznel bir anlam alanı olarak ele almasıyla ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Personoloji
Personoloji
Personology
Bireyin tüm eylemlerini, duygularını, düşüncelerini ve sosyal işlevselliğini bütünsel bir perspektifle inceleyen ve Henry A. Murray tarafından formüle edilen kişilik bilimi.
İncele