Davranış Kalıbı
Behavior Pattern
Tanım
Bir organizmanın belirli durumlarda veya zaman dilimlerinde tutarlı ve öngörülebilir biçimde sergilediği, nörobiyolojik ve çevresel faktörlerle şekillenmiş eylem dizisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik stres altında çalışan bir bireyin, her baskı anında işi erteleme (prokrastinasyon) ve ardından gelen suçluluk döngüsünü her seferinde aynı sıra ve tepkiyle tekrarlaması, tipik bir maladaptif davranış kalıbıdır.
Derin Analiz
Davranış kalıbı, bilişsel bilimler ve davranış analizinde, bireyin uyarıcılara karşı geliştirdiği otomatikleşmiş motor, bilişsel ve duygusal tepki repertuarını ifade eder. Nöral düzeyde, bu kalıplar bazal ganglionlar ve prefrontal korteks arasındaki sinaptik devrelerin tekrar yoluyla miyelinlenmesi ve pekiştirilmesi (long-term potentiation) sonucu ezberlenmiş devreler haline gelir. Klinik psikolojide, bu kalıpların işlevselliğini yitirmesi ve bireyin psikolojik esnekliğini (psychological flexibility) kısıtlaması, patolojik duruma (örneğin kişilik bozuklukları veya tekrarlayan anksiyete döngüleri) zemin hazırlar. İstatistiksel olarak bu kalıplar, zaman serisi analizleri ve ekolojik anlık değerlendirme (EMA) yöntemleriyle modelenir.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve 'pattern' (kalıp, model, Eski Fransızca 'patron') kelimelerinin birleşiminden oluşan, organizmanın çevresel uyaranlara karşı sergilediği tutarlı ve tekrarlanabilir eylem dizilerini tanımlayan bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Alışkanlık (habit) terimi daha dar kapsamlı ve otomatik bir motor eylemi ifade ederken, davranış kalıbı daha geniş bir bilişsel ve çevresel etkileşim dizisini kapsar.