Liderliğin Ortaya Çıkışı (Leadership Emergence) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Daha önceden resmi bir lideri bulunmayan bir grupta, bir bireyin resmi ya da gayriresmi yollarla grup üyeleri tarafından lider olarak algılanması ve kabul edilmesi süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni kurulan ve yöneticisi atanmamış bir inovasyon projesi ekibinde, ilk toplantıda ajandayı belirleyen, fikirleri organize eden ve konuşma sırasını yöneten bir çalışanın, diğer üyeler tarafından doğal bir referans mercii olarak görülmeye başlanması ve kararların bu kişiden onay alınarak verilmesi.

Derin Analiz

Örgütsel psikoloji ve sosyal psikoloji kesişim kümesinde incelenen bu kavram, bir grup dinamiği içinde hiyerarşinin nasıl kurulduğunu açıklar. Liderliğin ortaya çıkışı, bireysel özellikler (örneğin Beş Büyük Kişilik Modeli'nde dışadönüklük ve vicdanlılık), bilişsel yetenekler ve sosyal becerilerin grup içi algıyla etkileşimi sonucu gerçekleşir. Süreç, yapılandırılmamış sosyal ortamlarda kimin etki kuracağını belirleyen örtük liderlik teorileri (implicit leadership theories) üzerinden işler. Bireyin davranışsal ipuçları, grup üyelerinin zihinsel şemalarıyla eşleştiğinde lider olarak atanması veya kendiliğinden bu rolü üstlenmesi kolaylaşır.

Etimoloji

İngilizce 'lead' (yol göstermek, önderlik etmek - Germen kökenli 'lædan') fiilinden türetilen 'leader' kelimesi ile Latince 'ex-mergere' (dışarı çıkmak, su yüzüne çıkmak) kökünden gelen 'emergence' (beliriş, ortaya çıkış) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Liderlik etkinlik düzeyi (leadership effectiveness) ile sıklıkla karıştırılır; liderliğin ortaya çıkışı bir bireyin liderlik pozisyonunu *elde etme* sürecini ifade ederken, liderlik etkinliği o bireyin liderlik rolünde *ne kadar başarılı performans* gösterdiğini ölçer.