Lider Prototipi
Leader Prototype
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir CEO arayışındaki yönetim kurulu üyelerinin, uzun boylu, tok sesli, hızlı karar veren ve karizmatik konuşan erkek adayları, daha sessiz ve analitik kadın adaylara kıyasla anında 'lider' olarak etiketlemesi lider prototipinin örtük etkisine örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve örgütsel davranış literatüründe lider prototipleri, şema teorisi ve kategorizasyon süreçleri üzerinden işlev görür. İnsanlar, liderlik vasıflarına sahip olduğunu varsaydıkları figürleri değerlendirirken zihinsel kalıplarını (prototiplerini) birer şablon olarak kullanırlar. Lider Kategorizasyon Teorisi'ne (Leader Categorization Theory) göre, gözlemlenen bir bireyin davranışları ve fiziksel özellikleri bu zihinsel prototiple ne kadar uyuşursa, o kişinin lider olarak algılanma ve kabul edilme olasılığı o kadar artar. Bu mekanizma, astların üstleri değerlendirirken bilişsel yükü azaltma stratejisinin bir ürünüdür; ancak aynı zamanda önyargıları ve kalıp yargıları tetikleyerek liyakat dışı algı hatalarına da zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
İngilizce 'leader' (yol gösteren, önder; Eski İngilizce *lǣdend*) ve Yunanca 'prōtotupon' (ilk bası, asıl numune; *prōtos* [ilk] + *typos* [iz, damga, biçim]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Liderlik tarzı (leadership style) ile karıştırılır; liderlik tarzı bir liderin sergilediği davranış biçimiyken, lider prototipi takipçilerin zihnindeki önceden var olan ideal lider imgesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Lider Kategorizasyon Teorisi
Leader Categorization Theory
Bireylerin, kendileri ve başkaları dahil olmak üzere kimlerin lider olarak sınıflandırılabileceğini otomatik ve kendiliğinden değerlendirdiğini öne süren bir bilgi işleme modelidir.
İncele
Bilişsel Şema
Cognitive Schema
Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.
İncele