Serebrotoni
Cerebrotonia
Tanım
William Herbert Sheldon'ın somatotip teorisinde, ektomorf fiziksel yapıya eşlik eden; içedönüklük, ketlenme, yalnızlık sevgisi ve yüksek hassasiyetle karakterize edilen kişilik tipi.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik bir kütüphanenin en izole köşesinde tek başına ders çalışmayı tercih eden, kalabalık sosyal ortamlarda huzursuz hisseden, eleştiriye karşı aşırı hassas ve duygularını dışa vurmakta zorlanan bir bireyin sergilediği davranış örüntüsü serebrotonik eğilimlerin klasiğe yakın bir örneğidir.
Derin Analiz
Serebrotoni, 1940'lı yıllarda William H. Sheldon tarafından öne sürülen anayasacı kişilik teorisinin (constitutional psychology) üç temel psikolojik boyutundan biridir (diğerleri viscerotonia ve somatotonia). Sheldon, bireylerin somatotipleşme dereceleri ile (bu bağlamda ince, narin ve çizgisel olan ektomorfi ile) belirli mizaç özellikleri arasında doğrudan bir korelasyon olduğunu savunmuştur. Serebrotonik mizaç gösteren bireyler; sosyal ortamlardan kaçınma, duygusal tepkilerde aşırı kontrol, gizlilik, zihinsel yaşama odaklanma ve çevresel uyaranlara karşı yüksek duyarlılık sergilerler. Modern psikometrik ve kişilik psikolojisinde Sheldon'ın fiziksel yapı ile mizaç eşleştirmeleri determinist ve metodolojik olarak yetersiz bulunarak büyük ölçüde terk edilmiş olsa da, mizaç sınıflandırmalarının tarihsel gelişiminde önemli bir kilometre taşıdır.
Etimoloji
Latince 'cerebrum' [beyin, zihin] + Yunanca 'tonos' [gerginlik, tonus] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İçedönüklük (Introversion) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; ancak içedönüklük modern beş büyük faktör kişilik kuramında (Big Five) nötr bir mizaç boyutu iken, serebrotoni Sheldon'ın somatotip teorisine doğrudan bağlı, spesifik fiziksel ve otonomik sinir sistemi tepkilerini de içeren daha dar ve dogmatik bir anatomi-kişilik eşleşmesidir.