Kriter Boyutları
Criterion Dimensions
Tanım
Endüstri ve örgüt psikolojisinde, bir çalışanın genel iş performansını çok yönlü olarak değerlendirmekta kullanılan birden fazla standart veya değişken kümesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Büyük bir çağrı merkezinde çalışan performansını değerlendiren insan kaynakları departmanı, başarıyı sadece günlük çözülen çağrı sayısı (üretkenlik) üzerinden değerlendirmez. Bunun yanına müşteri memnuniyet puanları (etkinlik), mola sürelerine uyum (devamlılık) ve hatalı işlem oranlarını (hata) ekleyerek dört farklı 'kriter boyutu' belirler. Bu sayede, çok hızlı çağrı kapatan ancak müşterileri yanlış yönlendiren bir çalışanın zayıf yönleri sistem tarafından objektif bir şekilde tespit edilir.
Derin Analiz
Endüstri ve örgüt psikolojisi ile personel seçiminde, performansın tek bir ölçüte (single criterion) indirgenmesi, insan davranışının çok boyutlu doğasını ıskaladığı için metodolojik olarak yetersizdir. Kriter boyutları; üretkenlik, etkinlik, işe devam durumu, hata oranları ve kaza geçmişi gibi heterojen performans göstergelerini kapsar. Bu çoklu yapı, bireyin belirli bir alanda (örneğin görev verimliliği) üstün performans sergilerken, başka bir alanda (örneğin iş devamsızlığı veya kural ihlalleri) ortalamanın altında kalabileceği gerçeğini istatistiksel ve psikometrik olarak modeller. Performans değerlendirme süreçlerinde geçerlilik (validity) ve güvenirlik (reliability) katsayılarını artırmak adına bu boyutların ağırlıklandırılması kritik bir psikometrik aşamadır.
Etimoloji
Latince 'criterium' [ölçüt, karar verme standardı] (Grekçe 'kriterion' kelimesinden türetilmiştir) ile Latince 'dimensio' [ölçüm, boyut] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tekli kriter (single criterion) ile karıştırılır; tekli kriter performansı tek bir sayıya indirgerken, kriter boyutları çok yönlü bir profil sunar. Ayrıca iş tanımları (job descriptions) ile karıştırılmamalıdır; iş tanımı yapılan işin kapsamını, kriter boyutları ise bu kapsamın nasıl değerlendirileceğini gösterir.