Üretkenlik
Productivity
Tanım
Harcanan girdiler ile elde edilen çıktılar arasındaki niceliksel veya niteliksel oran; dil bilimi bağlamında ise sınırlı sayıda birimle sınırsız sayıda özgün ifade üretebilme kapasitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel psikoloji laboratuvarında yürütülen bir dil edinimi deneyinde, 4 yaşındaki bir çocuğun daha önce hiç maruz kalmadığı iki farklı nesneyi ve eylemi birleştirerek tamamen özgün, kurallara uygun karmaşık bir cümle kurması (örn: 'Kedi, mavi topu zıplatıp havaya uçtu'), insan dilinin üretkenlik özelliğinin ampirik bir göstergesidir.
Derin Analiz
Üretkenlik kavramı, disiplinler arası bir perspektifte ele alınır. Endüstri ve örgüt psikolojisinde zaman, emek ve materyal gibi girdilerin ekonomik ya da işlevsel çıktılara dönüşüm verimliliğini ifade ederken; bilişsel bilim ve psikolinguistikte (özellikle Roger Brown’ın dilin biçimsel özellikleri çerçevesinde) Chomskyci bir tabana dayanır. Zihnin sonlu sayıda fonem ve morfem kombinasyonunu kurallı bir biçimde kullanarak daha önce hiç duyulmamış veya yazılmamış sonsuz sayıda türev cümle üretmesini sağlayan anahtar bilişsel yetidir. Nörobiyolojik düzlemde bu süreç, prefrontal korteksin yürütücü işlevleri, çalışma belleği kapasitesi ve temporal lobun sözcüksel erişim ağlarının eşzamanlı ve senkronize aktivasyonunu gerektirir.
Etimoloji
Latince 'productivus' (ürün veren, yaratan) kelimesinden türetilmiş olup, 'pro-' (ileri, ön tarafa) ve 'ducere' (götürmek, çekmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Performans (genellikle bireysel çıktıların kalitesine ve hızına odaklanır; üretkenlik ise girdi-çıktı oranını ve sistemik verimliliği baz alır) ve Yaratıcılık (özgünlük ve estetik değer içerir; üretkenlik ise kural tabanlı türetme kapasitesidir).
Keşfetmeye Devam Edin
İçsel Pekiştirme
İçsel Pekiştirme
İntrinsic Reinforcement
Bir eylemin gerçekleştirilmesinden doğan ve doğrudan aktivitenin kendi doğasında içkin olan olumlu bir sonuçla pekişmesi durumu.
İncele
Zamansal Ayırt Etme
Zamansal Ayırt Etme
Temporal Discrimination
Koşullanma süreçlerinde, bir uyaranın ya da durumun süresine bağlı olarak farklı tepkilerin üretilmesi durumu.
İncele
Bellek Atfı
Bellek Atfı
Memory Attribution
Bir anının kaynağını (örn. yaşanmış bir olay, başkasından duyulan bir bilgi veya hayal gücü) zihinsel detaylara dayanarak belirleme ve etiketleme süreci.
İncele
Açık Sesleniş Sistemi
Açık Sesleniş Sistemi
Open Call System
Yaşam boyu yeni seslemelerin ve akustik kalıpların repertuara eklenebildiği vokal iletişim sistemidir.
İncele