Bellek Atfı
Memory Attribution
Tanım
Bir anının kaynağını (örn. yaşanmış bir olay, başkasından duyulan bir bilgi veya hayal gücü) zihinsel detaylara dayanarak belirleme ve etiketleme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazarın uzun süre önce okuduğu bir makaledeki fikri, kendi orijinal fikri olarak hatırlaması ve bu şekilde savunması bellek atfı hatasına (kriptomnezi) klasik bir örnektir. Burada fikir hatırda kalmış ancak fikirle birlikte kodlanan kaynak bilgisi yanlış etiketlenmiştir.
Derin Analiz
Bellek atfı, insan belleğinin yeniden yapılandırıcı (reconstructive) doğasının merkezinde yer alır. Bireyler olayları kaydederken ham veriyi bağlamsal ipuçlarıyla (zaman, mekân, duyusal detaylar) birlikte depolar. Geri çağırma aşamasında ise bu detaylar taranarak anının kaynağına ilişkin bir çıkarım yapılır. Eğer kaynak izleme süreçlerinde (source monitoring) bir bozulma meydana gelirse, tutumların bilinçsiz etkisi veya örtük önyargılar nedeniyle bellek atfı hataları (source monitoring error) kaçınılmaz hale gelir. Kriptomnezi ve sahte anılar bu mekanizmanın en bariz klinik ve deneysel tezahürleridir.
Etimoloji
Latince 'memoria' (hatırlama, hafıza) ve 'attributio' (yükleme, atfetme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Bilişsel psikoloji literatüründe zihinsel bir içeriğin kökenini belirleme sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Kaynak izleme hatası ile sıklıkla karıştırılır; kaynak izleme hatası daha geniş bir şemsiye kavramken, bellek atfı bu hatanın tetiklendiği spesifik bilişsel değerlendirme adımını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Sahte Anı
False Memory
Gerçekleşmemiş bir olayın yaşandığına dair zihinsel olarak canlı, ancak nesnel gerçeklikle bağdaşmayan inanç veya anımsama biçimi.
İncele
Kriptomnezi
Cryptomnesia
Bireyin daha önceden karşılaşıp unuttuğu bir bilgiyi veya fikri, kendi orijinal yaratımı zannetmesiyle ortaya çıkan örtük hafıza hatası.
İncele