Etiketleme
Labeling
Tanım
Psikolojik değerlendirmede hastanın belirli bir tanı kategorisine göre sınıflandırılması veya ilaç ambalajlarında kullanım talimatlarının yer alması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, sürekli kaygı ve somatik yakınmalarla başvuran bir danışana hızlıca 'Yaygın Anksiyete Bozukluğu' etiketi yapıştırılması, bireyin iş yerindeki travmatik yaşam olaylarının göz ardı edilmesine ve yalnızca semptom baskılayıcı farmakoterapiye yönelinmesine neden olmuştur.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatride etiketleme, karmaşık insan davranışlarını ve semptom kümelerini standart tanı kategorilerine (örneğin DSM-5 veya ICD-11 kriterleri üzerinden) indirgeme metodolojisidir. Bu süreç, klinisyenler arasında ortak bir iletişim dili kurulmasını ve tedavi protokollerinin belirlenmesini sağlasa da epistemolojik riskler barındırır. İnsan psikopatolojisi akışkan ve süreklilik arz eden bir yapıyken, kategorik etiketleme keskin sınırları olan yapay kutular yaratır. Bu durum, 'Rosenhan Deneyi' gibi klasik çalışmalarda da gösterildiği üzere, hastanın davranışlarının klinik önyargıyla filtrelenmesine ve etiketleme teorisi gereğince bireyin o rolü içselleştirmesine (self-fulfilling prophecy) yol açabilir. Farmakolojik bağlamda ise etiketleme, bir ilacın endikasyonlarını, farmakokinetik mekanizmalarını ve kontrendikasyonlarını belirten yasal ve tıbbi direktifler bütünüdür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Tanılama (Diagnosis) süreci ile sıklıkla karıştırılır. Tanılama, kapsamlı bir fenomenolojik ve işlevsel analiz gerektirirken; etiketleme, bu analizin daraltılarak stigmatize edici (damgalayıcı) bir kategoriye indirgenmesi tehlikesini barındırır.