Etiketleme Teorisi
Labeling Theory
Tanım
Bireylerin belirli davranışsal özelliklerle nitelendirilmesinin, kendilerini gerçekleştiren kehanet biçiminde davranışlarını ve kimliklerini doğrudan etkilediğini öne süren sosyolojik ve psikolojik hipotez.
Örnek Vaka / Uygulama
Okul ortamında sürekli 'yaramaz ve öğrenemeyen' olarak etiketlenen bir çocuğun, öğretmenlerin ve akranlarının bu beklentisine uyum sağlayarak akademik çabasını bırakıp yıkıcı davranışlar sergilemeye başlaması.
Derin Analiz
Etiketleme teorisi, sapkınlığın veya psikopatolojinin eylemin kendisinde içkin olmadığını, aksine toplumun güç odaklarının ve çoğunluğun bireylere dayandırdığı yaftaların bir ürünü olduğunu savunur. Sembolik etkileşimcilik perspektifinden beslenen bu yaklaşım, bir kez 'suçlu', 'sapkın' veya 'hasta' olarak etiketlenen kişinin, sosyal reaksiyonlar ve dışlanma nedeniyle bu rolleri içselleştirdiğini gösterir. Klinik pratikte, özellikle tanılama süreçlerinde (DSM tabanlı etiketlemeler), bireyin etiketlemesi onun tedavi uyumunu zedelerken, benlik saygısını düşürebilir ve patolojik döngüyü pekiştirebilir.
Etimoloji
İngilizce 'label' (etiket, adlandırma, yafta) kelimesinden türetilmiş olup, sosyolojik literatürde aktörlerin birbirlerine atfettikleri kategorize edici tanımları ifade eder.
Karıştırmayın
Kendini gerçekleştiren kehanet (self-fulfilling prophecy) ile sıklıkla karıştırılır; etiketleme teorisi bu mekanizmanın özel olarak sosyal etiketler ve sapkınlık bağlamındaki sosyolojik karşılığıdır.