Zamansal Ayırt Etme
Temporal Discrimination
Tanım
Koşullanma süreçlerinde, bir uyaranın ya da durumun süresine bağlı olarak farklı tepkilerin üretilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercinin, 5 saniye süren sarı ışığa gark olduğunda gagaladığı butondan yiyecek alması, ancak ışık 10 saniye yandığında gagaladığında yiyecek alamaması koşullandırılır. Güvercinin zamanla 5. saniyeden sonra tepki vermeyi bırakıp doğru zaman aralığında tepki vermeyi sürdürmesi zamansal ayırt etmenin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve öğrenme kuramları bağlamında zamansal ayırt etme, organizmanın uyaranın fiziksel özelliklerinden ziyade süre (duration) parametresini kodlama ve bu süreye göre davranışsal çıktılarını modüle etme kapasitesini inceler. Operant ve klasik koşullanma paradigmalarında, pekiştirecin zamanlaması ile uyaran süresi arasındaki ilişki dopaminerjik devreler ve bazal ganglionlar aracılığıyla içsel saat mekanizmaları üzerinden işlenir. Organizma, pekiştirilen süre aralığı ile pekiştirilmeyen süre aralığını ayırt etmeyi öğrenerek tepki eşiğini bu zamansal dinamiklere göre kalibre eder.
Etimoloji
Latince 'tempus' (zaman) kökünden türetilen temporal sözcüğü ile Latince 'discriminare' (ayırmak, farkı gözetmek) fiilinden gelen discriminatio kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Uyaran genellemesi (stimulus generalization) veya mekansal ayırt etme ile karıştırılabilir; ancak temel fark, burada ayrım faktörünün uyaranın fiziksel formu veya konumu değil, süresi olmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Gestalt
Gestalt
Gestalt
Bireysel öğelerin bir araya gelerek, her bir parçanın tek başına sahip olmadığı yepyeni nitelikler ve bir bütünlük kazandırdığı algısal konfigürasyon.
İncele
Eduksiyon
Eduksiyon
Eduction
Charles Spearman tarafından tanımlanan, analojilerde ilişkilerin veya ilişkili öğelerin (korelatların) zihinsel olarak kavranması ve çıkarılması süreci.
İncele
İlham
İlham
İnspiration
Bireyin ani bir kavrayışla yeni, yaratıcı fikirlere ulaşması ya da bir problem çözme sürecinde zihinsel bir sıçrama yaşayarak eyleme geçmesi.
İncele
Zihinsel İşlev
Zihinsel İşlev
Mental Function
Düşünme, algılama veya akıl yürütme gibi her türlü bilişsel süreç veya aktivite.
İncele