Eduksiyon
Eduction
Tanım
Charles Spearman tarafından tanımlanan, analojilerde ilişkilerin veya ilişkili öğelerin (korelatların) zihinsel olarak kavranması ve çıkarılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
'Doktor : Hastane :: Öğretmen : ?' şeklindeki bir analojide, bireyin meslek ile çalışma alanı arasındaki ilişkiyi kavrayıp (ilişkilerin eduksiyonu) bu kuralı öğretmene uyarlayarak 'Okul' yanıtına ulaşması (korelatların eduksiyonu) tam bir eduksiyon sürecidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve psikometri bağlamında eduksiyon, Spearman'ın iki faktörlü zeka teorisinin ve 'genel zeka' (g faktörü) tanımının temel taşlarından biridir. Bu süreç iki alt bileşene ayrılır: İlişkilerin eduksiyonu ve korelatların eduksiyonu. İlişkilerin eduksiyonu, iki veri arasındaki mantıksal bağı keşfetmeyi (örneğin sıcak ile soğuk arasındaki zıtlık ilişkisi); korelatların eduksiyonu ise bu keşfedilen kuralın üçüncü bir veriye uygulanarak dördüncü ve eksik verinin (çözümün) üretilmesini sağlar. Akışkan zeka testlerinde, özellikle Raven'ın Matrisleri gibi soyut akıl yürütme ölçümlerinde bireyin alt yapısını oluşturan anahtar bilişsel mekanizmadır.
Etimoloji
Latince 'educere' (dışarı çıkarmak, ortaya çıkarmak, sevk etmek) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı) ve 'ducere' (çekmek, götürmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Tümevarım (induction) ve tümdengelim (deduction) kavramlarıyla karıştırılabilir; ancak eduksiyon genel mantıksal çıkarım yollarından ziyade, özellikle yapılandırılmış ilişkisel ağların ve analojik problemlerin zihinsel olarak üretilmesini ve işlenmesini ifade eder.