Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

G Faktörü

G

Tanım

Bireylerin farklı zalarda ve bilişsel testlerde gösterdikleri performansların altında yatan ortak ve genel zeka varyansını temsil eden psikometrik sembol.

Örnek Vaka / Uygulama

Wechsler Yetişkin Zeka Ölçeği (WAIS) gibi kapsamlı bir bataryadan geçen bir bireyin, alt testlerin tamamında (sözel anlama, matrisler, sayı dizileri vb.) ortalamanın üzerinde veya altında tutarlı skorlar sergilemesi, g faktörünün o bireydeki genel bilişsel performans üzerindeki belirleyici etkisini gösterir.

Derin Analiz

Psikometri ve farklılaşmalı psikoloji bağlamında g faktörü, insan zekasının hiyerarşik modellemesinde en tepede yer alan latent (gizil) bir değişkendir. Charles Spearman'ın faktör analizi çalışmaları sonucunda keşfettiği bu yapı, sıtma, sözel kavrama, uzamsal akıl yürütme ve sayısal yetenek gibi görünüşte bağımsız görünen bilişsel görevlerin birbiriyle yüksek korelasyon göstermesini açıklar. Bilişsel bilimler perspektifinden g faktörü; çalışma belleği kapasitesi, işlemleme hızı ve dikkat kontrolü gibi temel nörobiyolojik alt yapıların bir bileşkesi olarak değerlendirilir. Ancak bu faktörün doğası (biyolojik bir kapasite mi yoksa edinsel bir beceri kümesi mi olduğu) psychometricians arasında hâlâ tartışmalıdır.

Etimoloji

İngilizce 'general factor' (genel faktör) kavramının kısaltması olup, ilk kez Charles Spearman tarafından psikometrik literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Özel yetenek (s faktörü) ile karıştırılır; s faktörü belirli bir alana özgü beceriyi ifade ederken, g faktörü tüm bilişsel alanlardaki ortak varyansı açıklar.