Ölçüt
Criterion
Tanım
Bir yargının, değerlendirmenin veya karşılaştırmanın yapılabilmesi için esas alınan standart veya temel kural.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji yüksek lisans programına kabul için kullanılan ve adayların akademik yeterliliğini ölçen bir mülakatta, öğrencilerin başarı puanlarını belirlemek amacıyla kullanılan 'asgari 75 baraj puanı' bir ölçüttür. Adaylar birbirleriyle yarışmaz, doğrudan bu standartla kıyaslanır.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistikte ölçüt, test geçerliliğinin (özellikle yordama geçerliliğinin) test edilmesinde bağımlı değişken veya referans noktası olarak işlev görür. Bireylerin performanslarının veya niteliklerinin mutlak bir standartla kıyaslanmasını sağlar. Klasik test kuramında ve madde tepki kuramında, ölçüt geçerliliği (criterion validity) hesaplanırken yeni geliştirilen ölçeğin daha önceden geçerliliği kanıtlanmış bir dış ölçütle olan korelasyonu incelenir. Norm-referanslı yaklaşımın aksine, bireylerin kendi aralarındaki sıralamasından ziyade, belirlenen yeterlilik sınırını geçip geçmediklerine odaklanır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'kriterion' (κριτήριον - yargılama veya karar verme aracı) kelimesinden türetilmiş olup, 'krinein' (ayırt etmek, karar vermek, yargılamak) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Norm ile karıştırılır. Norm (kural/ortalama), grubun performans dağılımına dayalı göreceli bir standartken; ölçüt, bağımsız ve mutlak bir başarı veya yeterlilik sınırıdır.