Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Tanım
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sigaranın sağlığa zararlı olduğunu çok iyi bilen ancak her gün düzenli olarak sigara içmeye devam eden bir kişinin, 'Hayat zaten kısa, keyif almak lazım' diyerek kendi içinde bir bahane üretmesi ve bu sayede yaşadığı suçluluk/tedirginliği bastırmaya çalışması bilişsel uyumsuzluğun klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Leon Festinger'ın 1957 yılında geliştirdiği Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi'ne dayanan bu kavram, insan zihninin iç tutarlılık arayışının bir ürünüdür. Bireyin eylemleri ile inançları çeliştiğinde ortaya çıkan motivasyonel uyarılma, bu tutarsızlığı gidermek için bilişsel yeniden yapılandırma, rasyonalizasyon veya tutum değiştirme süreçlerini tetikler. Prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki işlevsel çatışma, bu süreçteki homeostatik dengesizliğin nöral temellerini oluşturur; birey rahatsızlığı azaltmak için ya davranışı değiştirir ya da yeni bir bilişsel gerekçe üretir.
Etimoloji
Latince 'dis-' (ayrılma, zıtlık) ve 'sonare' (ses çıkarmak) fiillerinden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'uyumsuz ses' veya 'akor bozukluğu' demektir.
Karıştırmayın
Rasyonelleştirme ile karıştırılır; rasyonelleştirme uyumsuzluğu azaltmak için kullanılan bir savunma mekanizmasıyken, dissonans bizzat bu mekanizmayı tetikleyen rahatsız edici içsel gerilimin kendisidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Rasyonalizasyon
Rasyonalizasyon
Rationalization
Bireyin kabul edilemeyen dürtülerini veya davranışlarını, bilinçdışı motivasyonlarını gizlemek amacıyla mantıklı ve sosyal olarak kabul edilebilir bahanelerle açıklamaya çalıştığı bir ego savunma mekanizmasıdır.
İncele