Savunmacı İşlemleme
Defensive Processing
Tanım
Bireyin mevcut tutumlarını destekleyen veya doğrulayan bilgileri aktif olarak araması, kodlaması ve yorumlaması, çelişkili bilgileri ise reddetmesi veya eleştirmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sigara içen bir bireyin, sigaranın zararlarını anlatan bilimsel kamu spotlarını 'abartı ve manipülasyon' olarak nitelendirip yok sayması, buna karşın sigara içip uzun yaş೧ş bir tanıdığına dair istisnai hikayelere odaklanarak kendi alışverisini rasyonelleştirmesi.
Derin Analiz
Savunmacı işlemleme, bilişsel çelişkiyi (cognitive dissonance) azaltmak ve ego bütünlüğünü korumak amacıyla devreye giren motivasyonel bir bilişsel önyargıdır. Birey, inanç sistemine meydan okuyan tehditkâr uyaranlarla karşılaştığında, nötr bir analiz yapmak yerine bilgiyi kendi inançlarına göre bükme eğilimi gösterir. Bu süreç, seçici dikkat, doğrulama yanlılığı ve karşı argüman üretme gibi mekanizmalar üzerinden işler. Bilişsel psikoloji ve sosyal psikoloji literatüründe, tutum değişimine direncin en temel bilişsel temellerinden biri olarak incelenir.
Etimoloji
Latince 'defendere' (uzaklaştırmak, korumak) ve Orta İngilizce 'processen' (ilerletmek, bir dizi işlemden geçirmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici algı (selective perception) yalnızca bilgiyi fark etme aşamasıyla sınırlıyken; savunmacı işlemleme, bilginin kodlanması, yorumlanması ve eleştirel bir dille çürütülmesi süreçlerini de kapsayan daha geniş bir motivasyonel bütündür.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
Doğrulama Yanlılığı
Confirmation Bias
Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.